Improved version 21/10/96

Bewnans Meryasek - KK version (from Stokes, 1872)

Warning: I made this transliterated version for my own private use as a computerised look-up index; it 
must not be regarded as in any way reliable or consistent. Names are sometimes left in their original 
spellings.  K.S., Jan 1995

S = Stokes  N = Nance  C = Combellack
[] = original text; {} = comment < = stage direction by later scribe

CONTENTS
Day one:
Meryasek Part 1 - Childhood, Cornwall	1-1152
Silvester Part 1 - Constantine		1153-1865
Meryasek Part 2 - Outlaws, Tewdar		1866-2512     

Day two:
Silvester Part 2 - Constantine		2513-2521
Meryasek Part 3 - Made Bishop		2522-3155
The Woman's Son			3156-3802
(Interlude: Torturers			3245-3444)
Meryasek Part 4 - Madman		3803-3895
Silvester Part 3 - Dragon			3896-4180
Meryasek Part 4 - Death			4181-4568

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
@@@@@

HIC INCIPIT ORDINALE DE VITA SANCTI MEREADOCI
		EPISCOPI ET CONFESSORIS

MERYASEK PART 1 - CHILDHOOD; CORNWALL

Pater mereadoci pompabit hic

Pater Meriadocus
My yw gelwys Dug Breten
ha sevys a woes ryal,
ha war an wlaskor chyften
nessa dhe'n myghtern ughel,		4
Kyng Konani.							[Conany]
A'y linyeth pur wir yth ov,
gwarthevyas war wyls ha dov,
Doutys yn mysk arlydhi.			8

Unn mab pur wir dhyn yma,
Meryasek y hanow.
Dhe skol lemmyn y worra
my a vynn heb falladow,			12
dyski dader may halla.
Mars yw gans Dyw plegadow,
y karsen y eksaltya
may fo perghennek gwlasow.		16

Mater
Arloedh, henna yw gwrys da
y eksaltya yredi.
Perfekt ev a woer redya:
gramer a'n jeffa devri,			20
y fia teg,
ha worshyp wosa hemma.
Yw dha vodh mos alemma,
lavar dhyn ni, ow mab hweg?		24

Meriadocus
A das ha mamm, ow megyans
yw bos gorrys dhe dhyskans,
rag attendya an Skryptor.
Godhvos ynwedh dissernya			28
omma ynter drog ha da
yw ow yeunadow pub eur.

Pater
Bennath Dyw dhis, Meryasek!
Pub eur ty yw kolonnek,			32
parys rag dyski dader.
Messejer, skon alemma
ke jy gans ow mab kerra
bys yn mester a ramer.			36

Primus nuncius
Arloedh, dha vodh a vydh gwrys.
My a woer pur wir yn ta
py ma an mester trygys,
hag yth yw marthys densa			40
sur worth fleghes.
Meryasek, pan vynnowgh hwi
an fordh dalleth yredi
ny a vynn, ha pur uskis.			44

Meriadocus
A das ha mamm kekeffrys
pysav agas bennathow
may'm bena dhe well gras		[grays][S maym beua]{that I may live made the better.
					N  bena - may'm-bo-ma - that I might the better have 	
					grace}
bynytha yn ow dydhyow			48
dyski dader.
Rag agas bennathow hwi
yw moy tresor dhymmo vy
es pyth an bys ma neb eur.		52

Pater
Ow mab hweg, dhis bennath Dyw,
ha'm bennath vy bynytha,
ny fyllydh hedra ven byw
a'th porpos genev nevra.			56
Lemmyn skwier,
ke dhejy gans ow mab di
ha gwith warnodho devri.
Ena ty a yll dyski,				60
martesen dha vrys, meur dhader.		S martegen, C martege

Mater
Ow mab, bennath Maria
dhis ha'm bennath vy nevra.
Dhe'th hanow mynnav amma:		64		[S. mannafi][C. mannaf]
ewn yw dhyn dhe'th leuv kara,
Meryasek hweg.
My a drest yn Dyw a-vann
pan ven ni sur koth ha gwann		68
gwredh agan rewlys teg.

Armiger ducis
Meryasek, alemma deun.
Ger vydh a skrifa pluvenn
hwath my ny wonn dhe redya,		72
nag aswonn ow lytherow.
My a bys Dyw karadow,
Roy dhyn ni yn ta spedya.

Hic magister pompabit.

Magister
My yw mester a ramer			76
gwrys yn Bonilapper -
universyta vyghan.
My a woer meur yn devynn:
pan ve leun ow thorr* a win		80		[S zos = tot]
								[C zor 'belly']
ny garav kows mes Latin.					{v.n.=kewsel?}

Primus nuntius
Enor dhywgh, mester wordhi
ha bynytha meur revrons.
Dug Konan pur yredi				84			[conan]
y vab rag kavoes dyskans
sur dannvenys.								[danvenys]
Ottava dhywgh, doktour hweg.
Dyskewgh ev yn maner deg,		88
ha hwi a vydh rewardys.

Magister
Messejer, na dhout an kas.
My a'n dysk na vo y'n wlas
gramaryon vydh a'y barow.		92
Dewgh, sedhewgh, Meryasek,
yn mysk an fleghes pur dheg,
ha mirewgh agas lyvrow.
Py dyth munys kewsewgh hwi.		96
Lett vydh orth agas dyski,
ha meur nyns yw an gobrow.

Primus scolaris
Dyw gweres A B C, -
an penn kan, henna yw D.			100
Ny wonn na moy y'n lyver.
Ny veuv yn skol, re'm lowta,
bys yn n'ewer gorthugher.		{S nightfall. N yn n'ewer}
Dhe'm godhvos, wosa livya		104
my a dhysk moy, ow mester.

Secundus scolaris
E, S, T, henna yw est.
Pandr'yw nessa ny wonn fest.
Meur na wrewgh ow kronkya,		108
rag my ny vydhav dhe well.
Unnweyth a kaffen hansel
my a wrussa amendya.

Magister
Dysk moy gans dha gowetha.		112
Pan vynnowgh, ewgh dhe livya,
Meryasek hweg, ewgh gansa,
rag hwi yw tender yn oes,
ha fleghes yo'nk a gar boes,		116
ha'm bywnans vy yw henna.

Meriadocus
My a lever dhywgh, Mester,
ha na vewgh hwi displesys,
hedhyw sur yw dy' Gwener:		120
da yw sevel worth unn prys
ha prederi a'n ena.
Rag kerensa an passhyon				C passyon
a borthas Yesu ragon,
penys hedhyw y fynna,			124

Ha pub Gwener,
a vo sur dres an vlydhen,
gul pysadow my a vynn,			128
kyns eva na dhybri meur.

Dhe'n chapel my a vynn mos,
dhe Krist a skoellyas y woes,
dhe wuthyl ow pysadow,			132
ha dhe Varia y vamm,
kyns eva na dybri tamm:
hemma yw ow usadow.

Mester
Ow mab, gwra dha volonjedh.		136
Tewlys os dhe sansoleth,
Meryasek, gonn gwir lemmyn.
Ke ha deus pan vi plesyes.	[S due - see his note 139c. C dus]
Myns may hyllen sur esyes		140
ty a vydh yn pub termyn.

					descendat solus ad capellam

Meriadocus in capella
Yesu, Arloedh nev ha'n bys,
dhis y hwrav ow pysadow.
Yesu, Arloedh, my a'th pys		144
orth temptashyon dewolow.
Yesu Krist, gwith vy pup-prys
lel dhe'th servya y'm dydhyow.				[om]
Yesu, ow horf ha'm spyrys,		148
oll ow nerth ha'm kowsesyow
rov dhe'th wordhya,
hag a'th pys, uvel ha klor,
nevra na veva yn nor			152			[C vena]
trelyes dhe lust an bys ma.

Maria, Myghternes nev,
a vagas Krist gans dha leth,
Maria, dreva dha leuv			156
dhe'n Mab a skientoleth!			7 sylls; but KK skentoleth
Maria hweg, pys genev
bydh na'n jeva an jowl keth
warnav power,					160
na'n bys, ow eskar arall,
ha'm kyg yw eskar tebel,
pur isel my a'n temper

gans goelyas ha gans penys.		164
My a garsa
Krist dhe blesya
a neweth hag a henys.

			Et tunc ad magistratum.		[S tunc. C tranceat]
Hic pompabit rex Conanus

Rex Conanus
Gelwys yth ov Konanus,			168		[S conany, Ms
									 conanus. C conanus]
myghtern yn Breten Vyghan;
ha'n gwlaskor pur yredi
my a biw oll yn tien.
Der avis ow arlydhi				172
mones y fynnav lemmyn
dhe dhug penn an chevalri,
nessa dhymmo yn sertan
par dell yw ev.				176
Yma maryaj galloesek
kewsys dhyn rag Meryasek.
Myrgh dhe vyghtern galloesek.
Nyns eus brassa yn-dann nev.		180

Primus Dominus
Meryasek yw flogh fur:
kortes hag uvel yn sur
dres oll fleghes an pow ma.
My a lever, arloedh flour,		184
y tervynnsa myrgh emp'rour				[terfensa]
dh'y bar, kevys mar pe-a.				[S mara peya; C mar]

Secundus Dominus Regis
Meryasek yw kerys,
anodho yma notyes				188
meur a dhader y'n pow ma.
My a lever dhywgh, heb flows,
a'y goweth ny glywis kows,
moy grassyes flogh y'n bys ma!	192
								<finit

Meriadocus
My a'gas pyssa, Mester,
mara pewgh hwi sur plesyes,
mones dhe dre heb ahwer
dhe vires ow thas uskis			196
ha'w mamm keffrys.
Bennath dhywgh a'n vestrysi!			[vestrigy]{S schooling.
				 N 'the blessing of the masters'}[bedneth]
My a yll lowr y bysi.
Genowgh teg yth ov dyskys.		200

Magister
Bennath Krist dhis, Meryasek.			[banneth]
Ha'm bennath pur golonnek.			[benneth]
Leun os a vennesikter.
Yn ow skol ny veu bythkweyth		204
dhiso jy pur wir koweth
yn dyskans nag yn dader.
			descendit cum armigero et redit ad patrem

Meriadocus
Lowena dhe'm tas wordhi,
ha revrons bys bynytha!			208
Lowena dhe'm mamm devri,
enor ha dader nevra!
Pysav agas leun bennath.
Lemmyn gras an Spyrys Sans		212
re wolowas ow skians.
Yma dhymm perfekt dyskans,			C parfett or perfect?
gras dhe Krist penn an eledh.

Pater
Meryasek, wolkomm yn tre			216
ha'm leun vennath a rov dhis.				[vanneth]
Mar kessys yn ta spedya						{=left}
my yw sur dhe well plesyes
a'n keth tra na.				220
Marghogyon, pareusewgh hwi.
Haneth omma yredi
Myghtern Konan sur a dheu-a.			8 sylls.[connan; thua]

Mater
Meryasek, bennath Krist dhis,		224
ha bennath dha vamm nevra.
Gwiw os dhe vos wolkommys,					[gvyf]
hag enorys gans henna
rag dha dhader.				228
Ahanas eus dhyn kewsys,
Dyw, ass o'ta meur braysyes					[presijs]
dres oll Breten, heb ahwer!

Conanus rex ad ducem.
Revrons dhywgh, syrr Dug wordhi,	232			[reverens]
par dell owgh korf a alloes.
My re dheuth omma devri,
drefenn agan bos unnwoes,
dhe gestalkya.					236
Lowena dhywgh, arloedhes,
ha dhe'n mab ker eus genes,
Meryasek, ow goes nessa!

Pater Meriadoci
Wolkomm owgh, ow lij wordhi!		240
Wolkomm owgh omma devri,
hwi hag oll agas pobel.
Dhe lowenna rag blydhen
my a vydh yn pur sertan			244
a'gas gweles y'm kastell.					{agas?}

Mater Meriadoci
Wolkomm owgh, agan sov'ran,
y'n keth plas ma pur sertan
plesyes on a'gas gweles.			248			{agas?}
Wolkomma den bynari
nevra ny dheu yn ow chi
kyn teff' ow thas a'm denas.				[teffov; denes]
										
Meriadocus
Wolkomm omma, lij ryal,			252
dell owgh penn ha prynsipal
dreson ni oll yn tien
wordhi rag kavoes revrons
drefenn agas governans			256
rewlys on, bras ha byghan.

Rex Conanus
Gromersi dhy'hwi warbarth!
My a vynn kyns es dibarth
movya omma sertan tra,			260		[muvya]
rag dader hag onester
dhe Veryasek, heb ahwer,
ow goes nessa.

Pater Meriadoci Dux
Ni a vynn pur wir, kynsa			264
mones warbarth dhe dhybri.
Deun y'n palys dhe 'sedha,
bras ha byghan, pub huni.
Spenser, yw parys pub tra?		268
Lavar dhymm dell y'm kerri,
may hyllyn mos dhe livya,
ow lij gans y arlydhi.
					descendunt omnes in placeam.


Pincerna Ducis Britanie
Pub tra omma yw parys.			272
An arlydhi desedhys
bedhens genowgh, Me
ryasek.
Ni a gyrgh vytel y'n chi.					[kergh]
Trompys, kleryons, hwythewgh hwi	276
lemmyn dhyn, fest lowenek.	{fest: very, not feast acc CE38}

Meriadocus
Ow arloedh lij a esa'						{esedh}
omma pur wir an kynsa,
ha'w thas dheragdho ynwedh. 		280
Ha'm mamm ger yn penn an voes.
[Orlyans], Dug a alloes,
esedhewgh omma perfeyth,
ha'n arlydhi, yo'nk ha loes,		284
rann a-rag, rann a-bervedh.

Dug Orlyans
Gromersi, Meryasek hweg,
agas norter yw mar deg,
mayth owgh kerys gans lies		288
ha'gas manerow a bleg
keffrys dhe lettrys ha leg.
Parow dhywgh y'n bys nyns eus.
						Hic mimi ludent melodiam.

Meriadocus
Ow lij kyng, bedhewgh meri		292
ynwedh oll an kevywi,		[S corrigenda: kyffnywy {see GM}
dugys, yurlys, marghogyon.
Ow thas, ha'w mamm a'm denas 				[denys]{denis?}
omjershyewgh, my a'gas pys,		296
a leun golonn.

Conanus rex
Gromersi, Meryasek hweg,
mar leun os a gortesi,
my a'th wra den galloesek,		300
trest a'm beus pur yredi,
my a woer py kevydh gwreg,
neb yw myrgh myghtern wordhi,
ha gensi y fydh tra deg -		304
maners, trevow, kastylli.
Dhe'th tus ha dhiso, mar pleg,
my a lever piw yw hi.

Pater Meriadoci Dux
Gromersi, agan lij da!			308
Meur ras a wodhon nevra						[wothen]
dhy'hwi a'gas bolonjedh.
Dhe greffa y fien ni
y vos maryes yredi				312
ha moghhes agan roweth.

Mater
Ni yw plesyes hag a vynn
bos rewlys dredhowgh sertan,
ha Meryasek kekeffrys:			316
ken dhe vlamya y fien.
Hwi yw penn agan eghenn,
governour, lij a veur ras.

Meriadocus
Ow arloedh lij, dhywgh meur ras	320
dhymm a'gas bolonjedh da.
Ha na vewgh hwi displesys,
pysav a-ragowgh omma,
ow askusya,					324
hwi a'm tas ha'w mamm keffrys.
Ni vynna' omri dhe'n bys,
na demmedhi bynytha.

Pater
Taw dhymmo vy, Meryasek!			328
Ty a dhemmedh, ow mab hweg,
dhe neb arloedhes wordhi,
ha ni a vydh dhe greffa
der an maryaj bynytha,			332
hag oll dha linyeth devri.

Mater
Demmedhi mar ny wrava
tus a wra agan skornya.
Meryasek, na gows folneth.		336
Hwath bythkweyth y'n bys ma sur
akontys y feus flogh fur,
gwith dha hanow da rag meth!

Meriadocus
Na gewsewgh ger war an bys		340			[govsogh]
bynytha ow demmedhi.
Dhe gen fordhow sur ow brys
yma settys yredi.

Pater
Pan fordhow yw an re na?			344
Meryasek, dhymm lavar.
Lemmyn mar mynnydh dotya
truedh via, ow mab ker.

Meriadocus
Ny vynna' dre ras Yesu,			348			[grath]
my a lever, ow thas hweg.
Ow bolonjedh pur wir yw
rag gordhya Krist galloesek.
Bones sakrys marghek Dyw			352
a'n ordyr mar dhymm y pleg,			[a plek] N,C meur
bynytha hedra ven byw
my a garsa lowenek.				{C 'line added by [scribe] B'}

Conanus Rex
Pan edhomm eus dhiso jy			356
a nagha roweth an bys?
Ha ty genys yredi
a-barth tas ha mamm keffrys
a'n goes ughel*.				359a	C: line omitted by S
Nyns yw worshyp dhe'th eghenn		360
dha gonsayt yn pur sertan.
Ow mab, preder fordhow gwell.

Pater
Ellas, ow mab Meryasek,
bythkweyth dha worra dhe skol!	364
Ty re'm grug vy moredhek.
A skians prest nyns eus ol					[ole]
ty dhe dhyski.
Ni a vydh skorn oll an pow.		368
Pyth a an tir ha'n trevow
eus dhyn ni heb falladow,
mar ny vynnydh demmedhi?

Meriadocus
A das, gwrewgh Krist agas er,		372
bo ens i dhe'n goes nessa,
pyth ellens nevra ny'm deur:
gansa ny vynna' mellya.

Conanus rex
My a grys sur, Meryasek,			376
nag o'ta re skiansek
gul erbynn dha das ha'th vamm.
Ny wonn pandr' wrussys yn skol;				[pendrussis]
a dhader bydh nyns eus ol,		380
ow mab, ty dhe dhyski tamm.

Meriadocus
Krist yndellma a lever:
ow sywa neb a vynna
forsakyens byghan ha meur,		384
tiryow, trevow an bys ma,
y das ha'y vamm,
y neshevin ha'y gothmans,
hag ev a wayn rohow kans			388
bys vynitha a'n bywnans	C suggests bys venytha is regular -
					OM220, 2270
						{C= yn nev a-wartha heb namm
yn nev a-wartha heb namm.	bys bynytha a'n bywnans
						warlergh Sen Luk.}
Warlergh Sen Luk
my a'n kyv lel					392
dhywgh y'n aweyl:
skrifys yw kepar dell y'n gwrug.			8 sylls.

Conanus Rex
Pyraga na yll'ta jy
demmedhi omma y'n bys,			396
dell veu lies den wordhi,
ha gans i Dyw pur gerys?
Re'n sens yn nev,
genes yth ov displesys			400
gul dhe'th tus bones gesys,
kemmeres dughan ha grev!

Meriadocus
Rag kerensa Krist a'n nev
my a vynn agas pysi				404
na gemmerra denvydh grev
na dughan a'm govis vy.

Conanus
Koel orthiv vy, Meryasek
my a'th tesir dre dekter,		408
[bo'neyl] ty a'fydh edrek,					[bonyl]
open dhis my a lever.
Preder yn ta.
Dha das ha my, ni a yll
statya an tir, diogel,
mar mynnyn, dhe dhen arall,
na dheffo dhis bynytha.

Yn eur na avel begyer			416
ty a vydh sur heb ahwer
synsys y'n pow,
hag oll dha gerens blamys.
Ellas, mar pydhyn shamys!		420
Hwath preder a well fordhow.

Meriadocus
Mar pydh stat dhe dhen arall
gwrys anodho diogel,
ow lij hweg, my yw plesys.		424			[plesijs]
Henna dhymmo ny wra grev.
Mar kalla' kavoes tir nev
fi dhe blos lustys an bys!

Conanus Rex
Meur a varth yw genev vy			428
pan fiydh rychys an bys.		[S corrigenda: fyghyth; rychyth]
Bywa pell ny yll'ta jy
heb pyth, na denvydh genys.
Dre rychys ha chevalri			432
den a vydh degemmerys
yn-bann yn mysk arlydhi,
ha gansa prest enorys,

der y byth gwrys den ryal		436
ha gorrys dhe'n stat ughel.
Pandra dal an boghosek?
Kyn fo bras y dhevedhyans
ev a dryg penn-noeth yn hons:		440
ny'n gwel an rych galloesek.

Meriadocus
Na gewsewgh a jevalri:
bydh moy rychys ny'm deur mann:
toelys yw lies huni				444
der byth an bys yn sertan.			[der peyth]{dre byth?}

A Dhyves dell redyn ni
rych lowr o yn pub termyn.
Py'th eth y ena devri?			448		[S, N. py theth]
								{py dheuth?} Cf OM606
Dhe ifarn, dhe'n payn bilen.

Laser* o den boghosek					[S Lasser, C Laser]
a dhug lavur pur anhweg:
Abraham a'n ressevas,			452		[reseves]
pan o marow, dhodho ev,
hag yn y askra, heb grev,
yn golowder a'n gwithas.					[gvythes]

Conanus Rex
					<Surrexit circa placeam.
Syrrys, kemmerewgh yn-bann.		456
Drog yw gene' dos omma.
A Meryasek, gwas bilen,
dar sopposya a wre'ta
den rych nevra					460
mones dhe'n nev da ny yll?
My a grys dotyes os vil					[dotyys]
ha muskegys re'm ena!

Meriadocus
An skryptor leverel gwra			464
den rych dhe'n nev diogel,
maga feur hwel yw dhodho					[weyll]
mos avel kapel gorhel
der kraw* naswydh.				468		[S trov; C crov]
Henna gans y dhistrewi
a yll bos spedyes devri.					[spedijs]
Yndella den rych bysi
dhe voghosogyon gwith ri			472
yn cheryta part a'th pyth.

Conanus Rex
Farwel, syrr Dug,
re Krist a'm gwrug
dha vab yw fol.				476
Ganso omwra							[S omgrua-is caused]
ow herdh omma
gallas dhe goll, 
ha'm lavuryans.				480
Dha lehe nevra,
war ow ena,
my a'n kar yn ow bywnans.     <finit
						<tranceat Conanus.

Pater
Ow arloedh, dhy'hwi meur ras		484
ow provia dhodho dader.
Ellas ragos, ow mab ras!
Na vynnydh dre onester
bones rewlys.					488
Yma pennsevik an wlas
displesys pur wir genes,
dha das ha'th vamm keffrys.

Meriadocus
Kynth owgh genev displesys,		492
yth yw oll a'm anvodh vy.
Trest a'm beus bos akordys
orth Yesu Krist a versi.
Agas bennathow keffrys,			496
tas ha mamm, dhymmo gwrewgh ri.
My a vynn mones uskis
hwath dhe dhyski dader moy.
Rag kerensa an Drynses			500
na demptyewgh vy dhe foli.				{foli not in GM}

Pater
Ynter diwla Dyw a-vann,
ow mab, gwrav dha gemmynna.
Kemmer dha rewl dha honan:		504
gul nahen my ny alla':
ow bennath dhis!			<finit

Mater
Amen prest, ha'm bennath vy.
Ow mab, doro dhymm dha vay!		508
Moredhek ass ov devri
ow tiberth sur dhiworthis.		<finit
					<her meriasek weryth a prest ys govn]
Hic episcopus Kernov hic pompabit.

My yw epskop yn Breten
yn konteth gelwys Kernow.		512
Meur yw ow ras pub termyn:
kowetha dhymm yw tanow
parlet mar stout,
pryns war an vebyon lyenn.		516
Nyns eus yn Breten Vyghan
ow farow pur wir heb dout.

Meriadocus
Syrr Epskop, dhywgh lowena!
Agas pysi y fynna'				520		[fanna]
a ri dhymmo vy ordys.
Pronter bos my a garsa,
korf Yesu dh'y venystra
mar mynn ow dyskans servya		524
genowgh pan ven apposyes.
				<descendit episcopus kernov in placeam.

Episcopus Kernov
Wolkomm omma, Meryasek,
my re glywas, ow mab hweg,
ahanas kows meur dhader.			528
Ri dhis ordys my a vynn.					[C ordyr]
Yn Hanow Yesu lemmyn
sakrys gene' bydhydh sur.
						<genuflectit
								532-3 not in C; slip?
Krist roy dhis yn pub termyn		532
omwitha prest yn glander!

Cecus
Bennath Dyw genowgh, tus 'vas!
My yw dall na yll gweles.
Rewgh dhymm agas alusyon!	536	{alusyon pl not in GM}[C dyn]
Ha ragowgh y hwrav pysi
dhe Krist Yesu a versi,
Selwador an Gristonyon.					[crustunyon]

Kalus								[N,C Ralus]
My yw ynwedh evredhek,			540
am eseli podrethek
gyllys yn gronn.
Skant lowr y halla' kerdhes.
My a pyssa kynweres				544	{C kemmeres 'take hold'}
dhiworthowgh a leun golonn.

Meriadocus
				<genuflectit
Yesu Arloedh, my a'th pys,
gweres an den ma yw dall!
Yesu Krist, Myghtern glorius,		548		[glorijs- 2 sylls]
roy y syght dhodho heb fall!
Yesu Arloedh, leun a ras,
ynwedh saw an den arall.
Yesu Arloedh, Mab Gwyrghes,		552
diskwa dha alloes ryal
lemmyn omma.
In nomine Patris et Filii.
Vertu Krist re bo eli,				[yly]{yli: GM p.241}[virtu]
A dus gwann dhywgh y'n tor' ma!

Cecus
Krist Yesu dhis re'n tala!
My a wel lemmyn yn ta.
Bennigys dha bysadow			560
my a woer bones omma,
ha gloryes prest dha eryow!					[glorijs]

Kalus
Ha my yw sawys pur dheg,
neb a veu sur evredhek,			564
lies blydhen y'n bys ma.
Galar ny'm* beus,					[numbus]{C's punctuation}
gras dhe Yesus
ha dhe'n den ma!	<finit		568
				<tranceat in placeam.
Episcopus Kernov
Meryasek, dhiso revrons!
Kerys gans Dyw a selwyans				[C selwans]
gonn gwir lemmyn dha vo'ta.
My a'th pys, tryg genev vy,		572		[trych]
ha sur nevra dhiso jy
my ny falla'.

Meriadocus
Syrr Epskop, dhy'hwi meur gras
lavurya sur dhe gen wlas		576
avisyes ov alemma.
Bennath genowgh oll an sens
ha'n sansesow myns dell yns
ha'gas kompani bynytha!			580

Crocifer Episcopi Kernov				[C Crociferarius]
Bennath Dyw dhis, Meryasek!
Ni a via lowenek
a mynnes omma tryga.
Erbynn dha vodh				584
dhyn ni ny goedh,
sur dha lettya.
				<ascendit episcopus kernov


Meriadocus
Marners, dursoenno dhy'hwi!				[dorsona]
Dhe Gernow mars ewgh devri		588
mones genowgh y karsen.
Dhe ri nameur my ny'm beus,
saw my a bys Krist Yesus
dh'agas sokra pub termyn.		592

Navta							[C Navtarius]
Wolkomm os genen, dremas.
Ni a'th worr dhe Benn an Wlas,
dre vodh Dyw, kyn penn seythun.
			<ascendit in navim
Deus a-bervedh omma skon			596
ha'w marners, tennewgh dison
an goel dhymm yn-bann lemmyn!

Servus Navte
Ottava fast bys y'n topp.				[at eve]
Now mata, make fast the rop.		600
Yma an gwyns ow hwytha,
ha'n mor ow trehevel fol.
My a grys kellys on oll
ha beudhys pur wir omma.			604

Navta								[C Navtarius]
A go-ni pan ven genys!					[vuen]
Warbarth ni a vydh kellys!
Ens pub dhe yes dh'y gila.				[zeys]
Nyns eus omma forth nahen.		608
Ahanan ny vyw unn den.
Tru, go-ni, dos dhe'n plit ma!

Meriadocus
A bedhewgh a gonfort da!
Krist agan gweres a wra,			612
ha my a vynn y bysi,
mar pe y vodh yndella

na wrella den peryllya
yn tir na mor y'n bys ma			616
mar kria war Krist ha my.				[creya]

Navta
Meryasek, gordhys re bi!
Dredhos oll sawys on ni
a beryll sur y'n tor' ma.		620
Ke jy yn tir, A dhremas,
Yn Kernow; dhe Yesu gras,
dhe'th tesir ty re dheuva.
				<descendit in cornubia

Meriadocus
Dhe Yesu re bo grassyes!			624
Dhe bow astranj devedhys
my yw omma.
Kerdhes yn tir my a vynn,
Yesu Arloedh, kuv kolonn,		628
dhe dyller da re'm gedyo,				[gedya]{gettyo?}
			{C - scribe often writes vn or impf for
			subjunct after re. See 701, 741 etc}
gordhya Krist ker may hallen,
ha'n Wyrghes flour, Maria!

Devedhys ov yn tiredh,			632
he skwith my yw ow kerdhes.
Maria, mamm ha maghteth,
maras eus dhis chi na plas		[C Maria sus dis; slip by C?]
ogas omma,					636
gwra ow gedya vy bys di,
rag meur y karsen devri
guthyl dhymmo oratri
yn herwydh chi Maria.			640
Densa, lowena dhy'hwi!
Pana japel yw henna?

Domesticus
My a lever dhis dison.
Chapel Maria Kammbronn,			644
gelwys yw an keth chi na.
A by le y'n govynnydh?
Lavar henna dhymmo hwath					[weyth]
A goweth da.					648

Meriadocus
A Vreten sur dhe'n pow ma
dres an mor my re dheuva					[dufa]
dell vynnas Dyw ow dyski.
Hag omma gul my a vynn			652
ryb chapel Maria Wynn,
dhymm oratri.
Eus dowr omma yn ogas?
Rag nevra nahen diwes			656
nyns eus y'm ganow devri.

Domesticus
Dowr yw meur a skant omma.
Res yw pols da alemma
mones sertan dh'y gyrghes.		660
Kor'v bo gwin a kaffen vy,
dowr ny evsen yredi,					[effsen]
na ny via rag ow les.

Meriadocus
North-est dhe'n chapel omma		664
my a vynn mos dhe wandra,
dowr dhymmo sur rag hwilas.
				<tranceat ad pratum
					<genuflectit
Yesu, Arloedh, my a'th pys,				[peys]
Yesu, gront dowr a verr spys,		668		[wur speys]
Yesu, dhymmo der dha ras
dell wrussys kyns dhe Moyses				[Moyseys]
a'n men kales.
			<her ye wyll sprynggyth vp water

Domesticus
Densa, bennigys re bi,			672
dowr omma ow tri dhyn ni
mar deg dh'agan konfortya!
Kerys os pur wir gans Dyw,
prevys open omma yw			676			{open not in GM}
dheragon y'n tyller ma.

Homo febricosus					[C febrilis]
A Dhyw, ellas, pandr' wrama?				[pendrama]
Lader kleves dhymm yma,
a vydh gelwys an seson.			680
Ganso my a'm bydh shorys
pub dydh, nans yw lies mis.
Rag payn faynt yw ow holonn.

Contractus
My yw evredhek heb fall --		684
Dyw dhymm assa via mall			[S corrigenda: asevya]
a pena marow a'n bys!		[S appeua]{N a pena 'if I was'}
Yma trygys yn Kammbronn
den ow kul merklys dison.		688
Gwell yw dhyn mos di uskis
ha'y bysi a leun golonn
dhyn nini guthyl gweres.
				trancit ad Meriadocum		[C tranceunt]

Homo febricosus
Lowena dhis, Meryasek!			692
Ni yw dew dhen voghosek,						[bohosek]
my grevyes gans an fevyr,
ha'n keth den ma sur yw mans.
Naneyl sosten na pygans			696
ny yllyn dendil dhe wir.
Gwra gweres dhyn ni diblans
rag kerensa Yesu ker.

Meriadocus <genuflectit
Yesu, Arloedh nev ha'n bys		700
yeghes dhy'hwi re wronttyo!					[grontya]
Yesu, Arloedh, my a'th pys
lemmyn saw an keth tus ma!
Maria, mamm leun a ras			704
pys dhe'th Vab Arloedh ragdha.
Maria, mamm ha gwyrghes,
gweres, ow pysi gene'!						[gena]
Sevewgh yn-bann, a dus vas,		708
fatel omglywowgh omma?

Contractus
Gordhyans dhe Krist! My yw saw.
Yagh yw ow horf ha'm garrow.
Kerdhes heb grev my a yll.		712		<finit

Homo febricosus
Ha my yw yagh dhe Krist gras!
Meryasek hweg, leun a ras,
fortun Dyw dhodho ny fyll.
Dh'y wordhya ni yw synsys,		716
hag a vynn, awos peryll.

Meriadocus
Grassewgh dhe Krist, a dus vas,
a-der travydh dhymmo vy.
Omma lemmyn fondya plas			720
dre vodh Yesu a versi, 
sur my a vynn.						{N no full stop}
A-wosa hemma eglos,					{N colon after hemma}
dhe wordhya Krist dydh ha nos,	724
y fydh omma dhe'm porpos,
ryb chapel Maria Wynn.

Mor[bo]sus					[C Morbus]
Ellas, ellas, pandr' wrama?			[pendrama]
Yn ow fas koedhys yma			728
kleves euthek, ny'm kar den.
Yn Kammbronn my re glywas			[gloways]
yma prest unn medhek bras
ow sawya tus yn sertan.			732
My a vynn mos dhe viras				[verays]
gul gweres dhymmo mar mynn.
				<ad meriadocum
Lowena dhis, Meryasek,
dhymmo vy, den boghosek,			736
awos Krist lemmyn gweres!
Yn ow fas kleves yma,
ma na gar tus an bys ma,
neb lies sur ow gweles.			740

Meriadocus <genuflectit
Arloedh nev re'th weresso!					[weresa]
Naamam kyns es hemma
a sawyas a'n kleves meur.
Gans dowr y hwrav dha wolghi:		744
Yesu Krist, Dyw a versi,
dhe'th weres mar teuth an eur.		[S an nur, C annur]
				{C omits mar teuth in text but not in
				translation; slip?}
Domesticus
Ty, dhen, gyllydh bos lowen.
Sawys teg os yn sertan,			748
gras e dhe Meryasek hweg.					[grasse]
Rag ev yw lenwys a ras,
ha kerys gans Dyw a ras,
dell welyn, lettrys ha leg.		752
							finit
Mor[bo]sus						[C Morbus]
Meryasek, dhy'hwi meur gras!					{ras}
My a bys Krist leun a ras
y'n nev dhy'hwi re'n tallo,
ha'n Wyrghes Maria splann.		756
Dyw, ass eus lies den gwann
sawys genowgh y'n bys ma.			<tranceat  [C tranceant]
			<hic meriadocus expectat apud cambron

	hic tevdarus pompabit

Tewdar my a vydh gelwys,
arloedh regnyes yn Kernow.		760		[regnijs]
May fo Mahum enorys
ow charj yw heb falladow,
ogas ha pell.
Pynag a wortthyo ken dyw			764
i a's tevydh paynys glew,				[glu]
hag ynwedh mernans kruel.

Nuncius
Hayl dhywgh, syrr arloedh Tewdar!
Yma gene' nowodhow,				768		[gena]
saw ny vedha' sur heb mar				{N vedha' 'dare'}
y gewsel dhywgh gans ganow
na vedha' nes.							{N vedha' 'I dare'}
Dell wonn yn ta,				772
war ow ena,
ny vydh ow les.								[veth]

Tevdarus
P'yw an jowl eus hwarvedhys?						[pyv]
Lavar dhymmo, ty lorden.			776
Ay, kows, ty fals negedhys!
Dar! ny glyw an plos jowdyn.
Kows unnweyth, ty vodharek!			[vnwt; bothosek]{N}
Kows! meschyf y'th vryansenn!		
Ay, kows, ty mab mollothek!						{vab?}
An jowl re bo dha worfenn!

Nuncius
Yma omma yn Pennwydh,
nebes a west dhe Karn Bre,		784			[Carnebre]
unn pronter ow kuthyl gweyth,
sawya tus dall y'n bys ma,
bodhar ha mans,
ha pub kleves oll y'n bys.		788
A Dhyw ny vynn bos kewsys,
ma's a Krist a dhug mernans.
Pan o marow, dasserghys,
yn-medh ev, beu dhe vywnans.		792	[S corrigenda: y(n)methe]

Tevdarus
Out, go-vy, rag galarow!
Py doll an jowl yth ama?
Out, go-vy, na veuv marow
kyns dos a dorr ow dama!			796
Go-vy rag sham!
Soudoryon, deun alemma
may hallen ganso rekna.
The develys name!				800

Primus miles
Ow arloedh, genowgh ni a.
My re glywas a'n den na,			{C 'possibly den ma intended'}
nans yw misyow tremenys.
Tus dall ev a wra sawya,			804
ha tus vodhar magata,
ynwedh gul dhedha klywes.				[cloweys]

Secundus miles
Tewdar, dhywgh my a lever
an keth den na gwrys yw meur		808
pur wir y'n pow.
Mar ny vydh e chastyes		[vethe]{C chastijs - word
				changed its meaning in Eng. from 'correct,
				reform' before 1579; then till 1699 'censure, 
				inflict corporal punishment}
a Vahum ny vydh synsys
moy es ki heb falladow.			812

Tevdarus   <descendit
Deun ni yn kerdh
gans meur a nerth,
ow marghogyon.
Pyma trygys?					816
Dhymm leverys
bedhens dison.

Nuncius						[C Secundus Nuncius]
Sur my a'n gwel,
arloedh ryal,					820
enos y'n plen.
Mes a'n chapel
pur dhiogel
dos a wra len.					824

Tevdarus
Ty bacheler, trel war-tu ma!				{vacheler?}
Dha hanow dhymm lavar e					[lafara]
kwykk, ha'th kryjyans.
Godhvos henna					828
sur a vynna',							[vanna]
ha'th tevedhyans.

Meriadocus
Meryasek yw ow hanow,
sevys a lin Konany.				832
Yn Krist Yesu karadow
yth esov prest ow krysi.
Y vos lel Dyw
genys a'y vamm Maria,			836
ha hi maghteth a'y wosa;
hemma ow kryjyans yth yw.			[helma]{N homma}

Tevdarus
Sevys os a woes wordhi.
Meryasek, bydh avisyes,			840
rag dout kavoes vileni				[velyny]{bileni?}
					{C 'for fear of being made a villein}
na gows tra na veu gwelys,
my a lever.
Erbynn reson yw y'n bys,			844
heb has gorreyth, dhymmo krys,	{845 omitted by C. Slip?}
bones flogh vydh konsevyes
yn brys benyn, heb ahwer.

Meriadocus
Nyns esos owth attendya			848			[ov]
an lagha dell via res,
omma a'n enesigva							[genegygva]
a Yesu Krist war an bys,
ha'y Basshyon ker.				852			[pascyon]
Avel howl der weder a
heb y derri dell wels'ta,
yndella Krist a-wartha
a dheuth yn brys Maria			856
heb mostya junt vydh yn sur.			{N: perhaps iuut 'jot'}
Der an Spyrys Sans kerra
konsevyes y feu dhe wir.

Tevdarus
Na hwila gene' flattra.			860		{C 'bandy words'}
Kyn fes nevra ow klattra
dhe Yesu yth esa tas
maga lel avel y vamm.
Nyns eus ger gwir malbew damm		864
hwath yn oll dha dherivas.					[daryvays]

Meriadocus
Dyw a-vann prest o y das.
A kodhves y attendya!
Rag prena Adam ha'y has			868
dos y fynnas dhe'n bys ma.
Mernans tynn ev a borthas:
enev mab-den gwrug sawya						{NB no 'a'}
esa yn kolmenn Satnas.			872
Ev a's dros dhe lowena.

Tevdarus
Mars o Dyw a-vann y das
my a lever, Meryasek,
ev a allsa der y ras			876
selwel rych ha boghosek,
heb bos marow.
A'th terivas sham yth yw!
Pan edhomm o dhe Vab Dyw			880
bos ledhys avel karow?

Meriadocus
Der begh Adam agan tas
ev ha'y linyeth o dampnys,
saw an Dywses a vynnas			884			[devgys]
arta y vones prenys
dhe salvashyon.				[S salvascon, C saluasconn]
An Mab a veu konsevyes						[concevijs]
ha denses a gemmeras,			888			[densis]
rag na ylli an Dywses						[devsys]
godha' passhyon.							[pasconn]

Tevdarus
Ny dheu les a'gan argya,
kyn fen ni omma vythkweyth.		892			[vyketh]
Meryasek, Krist denagh e						[denaha]
ha dha gothman my a vydh
may fo gwelys.
Epskop wordhi my a'th hwra,		896
chyf rewler* oll a'n pow ma.	[S peb les - wrongly read acc C; 
						C revler, N rewler]
Namoy my ny dhesirya'
ma's gordhya Mahum pup-prys.

Meriadocus
Yma gwell fordh es honna:		900
gwra dhejy Krist ker gordhya,
ken maner kellys os sur.

Tevdarus
Unn ger na gampoell a Grist,
ha mar kwredh my a'th hwra trist.	904
Hwath koel orthiv ha bydh fur.
Rag pan dheffen ha mos fol
an jowl a dheu mes a'y doll
kyns es ow reudhi pur wir.	908{GM 'upset, distress; C relent}
Drog yw gene',
war ow ena,
Meryasek hweg,
gul dhis ma's da.				912
Ha gordhyans gwra
dhe'm dywow teg.					{teg NB no lenition}

Meriadocus
Dhe'th tywow tri milweyth fi!
Rag sur dewolow yns i.			916
Ny's gordhyav vy bynytha.
Orthiv na hwila pyteth,			[pythays]{N pyth eus}
nagh i mar mynnydh bos vas.
Fol os mar trestydh ynna.		920

Tevdarus
Out warnas, ty fals jogler,
defia ow dywow flour!
Ty a greg y'n kloghbrennyer,
rag peryll pryns hag emp'rour,	924
omma dhe fol.								[the foyl]
Dhe voy nevra my a'th kas.
Outlayer fiys a'th wlas.
Kows unn ger erbynn ow ras		928
ha ty a'n oel.								[an noyll]

My yw emp'our								[empour]
ha governour,
konkerrour tir,				932
arloedh wordhi,
meur ow maystri,
godhvedh ha mir!

Meriadocus
Taw dhymmo vy! Dha glapp syns!	936
Spena a wredh meur a wyns					{N full stop}
omma sur yn sevureth.					{N no full stop}
Gwell yw dhis bos Kristyon,
gordhya Krist a leun golonn,		940
ha my lemmyn a'th vesydh.					[vygeth]

Tevdarus
Out, go-vy, gesewgh dhymm spas	{C: implies spectators
						stood in the playing area? Or is 
						it his own followers?}
alemma kwykk rag fia.
Deuva an jowl dherag ow fas		944			[fath]
dhe vynnes ow besydhya!
Marow ov yn kres an plas
nep-pell mar trygav omma.
Mahum, darbar hardigras			948
dhe neb a wrug ow throbla!
					<ascendit

Tormentorys, dewgh y'n plen.
Tormentorys, mars owgh len,
tormentorys, dewgh dhymm skon!	952
Ay, ay, ay, dar, na wrewgh vri?
					<descendit
Res yw aga herghes i
pan yw mogh oll ow dughan.					[duwon]
			<her yerdis aredy for tevdar and hys men
Hou, hou, pyth esowgh, matys?		956
Y besherew your patis!	[C bescherev]{N beshrew}{C 'curse'}
					[S corrigenda: bescherev]
Pandr'a wren ni, dar, nappya?			[reny]{N wreugh why}
Ay, ny'm klywewgh ow kelwel?
Tannewgh hansel kyns sevel.		960	{C good-luck present,
								 handout}
Go to, dallethewgh frappya!
					<et verberabunt eos

Primus tormentor
Syrr, arloedh, na gronk namoy,
ha lavar dha vodh dhyn ni:
ni a'n gwra pur dhiogel.			964

Tevdarus
Ewgh dhymmo bys yn Kammbronn					[cambron]
a west dhe Garn Bre, dison.					[Carnbre]
Ena hwi a gyv yn lel
gwas owth erya: heb kwestyon,		968		{N,C 'defiant'}
esel yw ev dhe'n tebel el.

Meryasek yth yw gelwys:
yn Krist yma ow krysi.
Genowgh hwi bedhens sesyes,		972
gwrewgh y dormentya bysi.
Krist mar ny vydh deneghys,
pegh dhe'n horsen truesi!
Genowgh kyn fova ledhys,			976
my a'gas menten devri.

Secundus tortor
Arloedh, henna ni a wra.
Desempis deun alemma.
Aspiens peub a'y gwartron.		980
My a'gas ged, re'm ena,
pur uskis bys yn Kammbronn.					[cambron]
						<trancit tevder domum

Meriadocus
Dhe'n Arloeth re bo grassyes!
Dre vesyon yth ov gwarnys		984 [S besyon, C vesyon]{not
							in GM; C:'this form of initial
							v is common in the ms; cf also
							breten in 986}
mayth ellen mes a’n pow ma
arta dhe Vreten uskis,				[S Breten, C Vreten]
ha'n fals Tewdar avodya.					{C 'evade'}
An porpos yw ervirys			988
hwath ev a fyll anodho.

Omma my re fondyas plas
ryb Maria a Gammbronn.						[cambron]
Yesu Krist, darbar dha ras		992
y'n keth chi ma pub seson,
may fo prest an Drynses Tas
ynno enorys dison,
ha Maria,						996
ha'n sakraments seyth					{5 sylls.}
keffrys goel ha gweyth
menystrys wosa hemma.

Grevons ha kleves seson,			1000	{C: prob. Malta fever}
mara'n jevydh lel Grystyon,
ha'w remembra y'n plas ma,
Yesu, Arloedh, kuv kolonn,
y revons gwra sewajya.			1004

Ynwedh an dowr a'w fenten
rag den varyes yn sertan
pysav may fo ev eli					[ely]
dh'y dhri arta dh'y skians.		1008
Yesu, Arloedh a selwyans,
gront hemma der dha versi.

Ow bennath genes, A blas!
Res yw 'vodya a veur spas,		1012
ogas yma ow envi.
My a vynn gwitha dhe'n woen
hag omma powes dison
yn-dann an garrek devri.			1016
	<her meryasek schall hydde hym sylfe under ye rokke
								[C hymsylfe]
Secundus tortor
A wels'ta jy Meryasek?
Yn Kammbronn an lagasek						[cambron]
nyns usi ev malbew damm.

Tertius tortor
Bynner re gyffi dha goen!		1020
Gallas ev yn-mes dhe'n woen.
Re'n jeffo molleth y vamm!

Calo			{'drudge'; C 'menial', Lat 'soldier, servant'}
Aspien orth an bushys
hag orth an garrek keffrys.		1024			[C kerrek]
Maras eth e dhe gudha						[asethe]
gas e, ny vynn bos kevys.					[gase]{N}
Deun ni dhe dre alemma.

Primus tortor
Py doll an jowl yth eth-a?		1028
Tewdar mes y skians a
pan glyw e y vos skapys.

Secundus tortor
Avisyens ev a henna
praga na wrug y sesya			1032
orth y anow pan gewsis.

Tertius tortor
				<ad teuder
Hayl, Tewdar yn agas tour!
Meryasek a'n pow ma dour
gallas: ni ny wodhon ken.		1036
Yn trevow hag yn goenyow
ni re'n hwilas sur, heb wow.
Annodho kows ny woer den.

Tevdarus
Out! Go-vy! Harow, harow!		1040
A'n pow mars yw-a fiys.
Ny vynnsen, heb falladow,
awos diw rann pyth an bys
na vynnsen nes!				1044		[N, C na vensen nes]
									{S leg. vese
 								'that he should be away'}
A, pennow medhow,
out yn ow dydhyow
kriav warnowgh ladron dreus!				{C 'awkward'}

Calo
Ay, Tewdar, ke war dha gamm,		1048
molleth Dyw dhe vab dha vamm!
Pyraga na'n gwith'ta jy							[guythte]
pan eses ganso ow kows?
Ny vynn y Dhyw ev, heb flows		1052
orto kavoes bileni.
				<descendit tevder

Tevdarus
Yw hemma oll an konfort
a'm bedha diworthowgh hwi?				[deworthugh]
Ay syrrys, yma dhywgh sport		1056
pan eus dughan dhymmo vy.
Wel, wel, na fors!
Re Appolyn, ow dyw splann,
kyns diberth ny hwarth ma's rann,	1060			{N}
my a be dhe'n hobihors,
ha'y gowetha.
Have that peswar lorel,
hag arta perthewgh kov gwell		1064
pandr' wrellen dhe gommondya.				[the]{N dheugh}
				<verberat eos

Meriadocus
Dhe Yesu re bo grassyes!
Omma my re bowesas
pur wir yn-dann an men ma.		1068
Ow envi yn kerdh galsons.
Ow metya bydh ny allsons.
Dyw a vynnas yndella.
Karrek Veryasek homma			1072
gelwys vydh wosa hemma.

My a vynn synsi dhe'n mor
dhe hwilas dhymmo trumach.
Dursoenno dhywgh, mester flour,	1076
Dyw re wittho orth damaj
agas lester!
Mar mynnowgh mos dhe Vreten,
my a byssa pur sertan			1080
mones genowgh heb ahwer.

Navta
Ty a havalsa dremas.
Deus yn Hanow Dyw an Tas,
lemmyn a-berveth genen.			1084
Tenn an goel yn-bann, mata.
An gwyns dh'agan kors deuva,
kowal ni a wel Breten.			<finit

Servus
Tremenys yw diogel				1088
lemmyn genen an chanel.
Mey fe, homm yw speda deg.			[C may fe]{C,N my faith}
Devedhys on bys yn tir.
Lemmyn kwykk dh'agas desir		1092
gwrewgh hwi londya, Meryasek. 	<descendit
An men re wrug ynklinya
yn tir rag dha resseva.
Gras dhe Yesu galloesek!			1096

Meriadocus
Dyw re'n tallo dhywgh, tus vas,
Arloedh Yesu, leun a ras,
re'm gettyo y'n fordh wella.			[gedya - cf 629]{gettyo?}
Dhe'm neshevin maras av,			1100
gansa temptyes y fydhav
								S correction]
troha ha lust an bys ma.					[trohe ha]{S
									'towards them and'}

Brittonnus
Dremas, bydh war pyth ylli.
Bleydh bras y'n for' na devri		1104
pur wir yma.
Mara teu yn dha ogas
ev a wra skoellya dha woes.
Ellas, ottava ena!				1108

Meriadocus
Best, dhis my a worhemmynn
dhymmo na wrelli dregynn
na dhe Grystyon bynytha.
Na gemmer own vydh, dremas.		1112
Dh'y handla sur ev a'm gas.
Mir, pur hwar yn kettellma
ow sywya ev a lavas:					[levays]
trespass vydh ny wra profya.		1116		[truspys; profia]

Brittonnus
Sur, ty yw den bennigys!
Lies den ev re ladhas
ha fleghes prest y'n pow ma.
Dhiso jy synsys ass on.			1120
Ottava kepar hag oen
a vo dov orth dha sywya.					[sywa]

Meryasek
Gul trespass dhymm ny profyas,		[truspys; profias]
nag ev ny'n jevydh dregynn.		1124
Yn Hanow Krist, Mab Gwyrghes,
dhis, best, my a worhemmynn
mos dhe'n gwylvos.
Gans mab-den na wra mellya		1128
nevra a-wosa hemma.
A-barth Yesu a-wartha
y'th fordh gwra mos.

My a vynn mos dhe'n gwylvos		1132
ena ermit pur wir bos,
may hallen gordhya ow Dyw,
na ven temptys
gans tus an bys				1136
hedra ven byw.

Omma sur ryb an kastell
gelwys Pontelyne devri
war an menedh diogel			1140
hag orth an ryver surly
a Josselyne
chapel guthyl my a vynn
rag gordhya Maria Wynn,			1144
kynth yw tyller gwyls ha yeyn.
				<ascendit ad montem
Gordhyans dhe Krist Mab Maghteth!
Mil pas sur yw an menydh
dhiworth an grond byttiwedh.		1148
Dyw a'm gweres!
Ow chi fondya							[fundia]
sur, ha grondya
mynnav uskis					1152.
			<chappell aredy. Her a weryth a rosset
			mantell and a berde

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
@@@@@@@@@@@@@@@@@@

SILVESTER PART 1 - CONSTANTINE

HIC INCIPIT VITA SANCTI SILUESTRY		{C omits vita; slip?}

Constantinus hic pompabit dicens

Drefenn ow bos korf heb par,
ha doutys gans an bobel,
ow hanow yn hwir heb mar
yw Costyntyn the nobil,			1156
emperour wordhi,
mab dhe'n vyghternes Helen,
neb yw penn oll y eghenn					{S 'tribe'}
dell glywas lies huni.			1160

Yma y'n pow fals kryjyans
ow kul dhymm anger an jowl.
Mar tur nep-pell ow bywnans
my a's temper, by my sovle,		1164
hag a's gorr oll dhe'n mernans
der iselder payn ha mewl.
My re ladhas lies kans,
hag yndella yw ow thowl			1168
hwath diswul moy.
Tormentorys, gwesyon fol,
tormentorys, dewgh dhymm oll
a-barth Mahum ha Soli.			1172

     Hic pompabunt tortores  <wt swerdys

Hayl Kostenten the nobil!		1172a			[costenten]
Dell on ni dha lel bobel			[S ms onneny, e by later hand]
devedhys yth on warbarth.
Rag enor dhis ha gordhyans
bynytha dha eskerens,
mara's kevyn, sur ny hwarth.

Constantinus
Wolkomm, knyghtis euerych on!					[C euerychon]
Res yw dhy'hwi lavurya
rag chastya an Kristonyon		1180
dres oll* wlas Rom alemma.		8 sylls.[S + an; C omits an]
							Scribe C dre, s crossed out.
Myns a grys yn Mab Maryon
der bayn gwrewgh aga ladha.
Bydh na dhoutyewgh dampnashyon.	1184				[dampnasconn]
My a'gas menten nevra.

Secundus tortor
Ny dhoutyn peryll na pegh.
Yma debron dhe'm dhiw vregh
mar bell ow bos ow powes			1188
heb moldra an Gristonyon.
Or'newgh dhyn ni soudoryon				[ornogh]
na garro sevel yn kres!					[garra]

Constentinus imperator
Tus arvow genowgh yth a			1192
dew kans pur wir alemma.
Gwaytyewgh ombrevi manly,
dhe'n Gristonyon skoellya goes,
na sparyewgh yowynk na loes		1196
eskerens ow dyw Soli					{GM Soli}

Tertius tortor
Na wren pur wir Kostyntyn.
I a's tevydh torment tynn,
myns a wordh Krist an brybour.	1200
Deun yn kerdh skon, kowetha!
Peub a'y du gwrens aspia
ow kwandra mars eus traytour.

Calo
My a wel enos dew was.			1204
Sur orth fismens aga fas
Kristonyon yth havalsens.
Syrrys, leverewgh dhyn ni
pana gryjyans eus dhy'hwi		1208
omma skon war bayn mernans.

Comes
Yn Krist Yesu ni a grys.
Awos own a dhen y'n bys
ny forsakyn y hanow.			1212
Neb na grysso yndella						[cresse]
dhe bayn ifarn sur yth a,
dhe dorment pan vo marow.

Primus tortor
Out warnas, ty blos brathki!		1216
Na hanow Krist dheragon ni,			{C Ha for na; slip?]
ha mar kwredh y'fydh mernans.
Rag diswul Kristonyon
dannvenys gans Kostenten			1220
ni yw dhe'n pow ma diblans.

Doctor in Fide
Awos own a Kostenten
nag a baynys neb termyn
Yesu ny wren denagha.			1224
Dhyn ni mar kwredh vileni					[velyny]
Krist, yw penn an arlydhi,
a wra agas akwitya?

Secundus tortor
Ty horsen, a'gan brag ni,		1228	{N 'that threatens us';
							S 'insult'; leg. nagen?}
dhis milweyth ha dhe Krist fi!
Denagh uskis y hanow.
			<ye galovs aredy
Gordh kwykk Yovyn ha Soli					[iovyn]
bo ty a verow yredy				1232			[vyrwe]
omma dre baynys garow.

Comes
Gwell yw genen ni merwel
es gordhya dewl diogel.					[devle]{GM p.71}
Y'n bys na yw gwrys Apol.		1236		{N a bol 'of clay'}
									[grueys]{gelwys?}
Tru a Dhyw ass owgh gokki
na wordhyowgh Krist a versi,
a dhug mernans ragon oll!

Tertius tortor
Rag kows geryow mar vilen		1240
yn kloghprennyer pur sertan
omma y fydhydh kregys.
Ynwedh an traytour arall
ryb dha skoedh kepar ha gal		1244
genev vy a vydh hangys.

Doctor in fide
Maria, Myghternes nev,						[Maria]
Maria, a'gan enev							[agen eneff]
pys ma'n jeffo salvashyon.		1248			[saluasconn]
A bobel emskemunys							[omschumunys]
remembrowgh agas spyrys
rag dout kavoes dampnashyon!			<finit	[dampnasconn]

Calo
Taw, gas dhymm dhe ombrena.		1252
P'eur a wels'ta war an ke					[wylsta; kee]
gesys y'n bys ma enev?						[enaff]
Kyn fo porthow nev deges
hwath ifarn a vydh a-les.		1256
Pyneyl ellen fors ny wrav.

Comes
Yesu, Arloedh, kuv kolonn,
Yesu, gront dhyn salvashyon,					[saluasconn]
rag omma res yw merwel.			1260
Bennigys re bo an prys!
Yesu dhiso ow spyrys
my a gemmynn diogel.			<finit

Primus tortor
Lemmyn pan usons yn krog			1264
uskis moghhen aga drog.
Deun dredha gans kledhedhyow
a'n tenewen dh'y gila.
Mar wir an jowl re's pyllo!		1268			[pela]
Hemma, ottava, marow.

Secundus tortor
Der y gila my a res.
Ny gara' sevel yn kres.
Ottahi der y bottys!			1272			{S 'guts'}
My a'n fols a-dreus dhe'n penn				[felge]
may teffo y ympynnyon						[ompynnen]
ha 'skynnya avel mottys.						{S 'motes'}

Tertius tortor
Parys on ni dhe wul drog:		1276
neb na vo re'n jeffo krog!
Koedhys dhe'n dor ottensi!
Aga korf warbarth yw trogh:
dyghtys yns kepar ha brogh		1280
a vo skwerdys gans milgi.

Calo
Nevra koskor ongrassyes
menowgh a wra bostow bras
neb tebel dorn pan vo gwrys.		1284
Ma's happ drog orthowgh a 'skynn.
Gasa farwel my a vynn.
Mollath Dyw y'n gowethas.
		trancit calo et tortores expectant in placea

Ihesus in celo dicens				{original scribe: deus}
Ow eledh gwynn avel gwrys!		1288
An enevow mertherys
drewgh hwi skon dhe lowena.
Rag aga lavur y'n bys
grontys yw dh'aga spyrys			1292
an joy a dhur bys nevra.

Micael
Yesu, dha vodh a vydh gwrys.
Neb yw y'n bys mertherys
i a dheu dhe lowena.			1296
Dell yw dhyn ni kommondys
lel pub eur oll y fydh gwrys,
hag y tegoedh yndella.

Gabriel
A enevow mertherys,				1300
joy nev yma dhywgh grontys
gans Krist Yesu a-wartha.
Drefenn an torment y'n bys
dh'agas korfow re beu gwrys		1304
hwi a'gas bydh lowena.
				<her ye sovlys aredy

Primus tortor
Out! deun yn kerdh, kowetha!
dhe neb henji rag kudha,
ken warbarth yth on leskys.		1308
Yn nes, re'm karadewder,	[neys]{C 'N suggests neyr intended'}
yma koedhys golowder
dredho mayth ov amovys.					[amuwys]

Hic Sanctus Siluester incipit dicens

Kevewgh kres, uvel ha klor	[crys][S Gefugh][C perhaps Gesugh]
yn Hanow Dyw, dh'y lawa
neb a formyas nev ha nor,
y'n bys ma gans y dhiwla,
mab den a bri.					1316
Tas ha mab ha Spyrys Sans,
tri ferson hag unn substans,
henna yw an lel kryjyans,
dell dhysk sans Eglos dhyn ni.	1324		[deske]

Lemmyn warbarth, ow fleghes,
ni a vynn mos alemma
dhe ynkleudhyas an dus vas
eus mertherys dell glywa'		1324
gans drog bobel.							[pobyll]
Tus an emp'our Costenten
gasa Kristyon byw ny vynn
y'n pow ma, pur dhiogel.			1328
					<descendit
				<ye tumbe aredy

Cardinale
Silvester, agan tas hweg,				[Selvester]
Yesu, Arloedh galloesek,
pub eur re'gan gweresso!					[gueresa]
Ottomma an dus varow:			1332
gorren i skon yn bedhow,
ha fien kwykk alemma.
				<her they beryth them

Siluester
Lemmyn, pan usons y'n bedh,
Yesu Krist, penn an eledh,		1336
gorwith aga enevow!
Ni a vynn pols avodya,
mara kyllyn omwitha						[omguytha]
orth Kostentyn y'n tor' ma,		1340
ken ganso bydhyn marow.					[bethen]

Dhe'n menydh a Seraptyn					[S Soracte]
mones pur wir ni a vynn:
yn Rom dhyn ny dal tryga.		1344		[Rome]
Gene', ow mebyon lyenn,
dewgh lemmyn, bras ha byghan,
mar kyllyn pols omwitha.
			<ascendit ad montem seraptyn
		<a vysour aredy apon Constantyn ys face  [C upon]

Secundus tortor	<ad constantinum
Hayl, syrr arloedh Kostynten!		1348
Kristonyon marow genen					{varow?}
yma sur neb tri ugens.
Rann kregys, rann dibennys,
rann orth lostow mergh draylys,	1352
rann leskys yn tan diblans.
					<tranceat

Constantinus
Ewgh dhe dre, ow soudoryon,
an jowl dh'agas kovia!
Yma orthiv lovryjyon			1356
koedhys, ha ny wonn fatla.
Ellas, ellas!
Yth oma gyllys leper,
dell lever pub oll, hager,			1360
ny gar den gweles ow fas.

A go-vy, pandra yw gwell
orthiv lemmyn dhe vos gwrys?
A, my re beu re gruel			1364			[C re bue]
orth Kristonyon, my a grys.
A dekter rychys, farwel!
Nebes joy a'm beus a'n bys.
Mynnsen stag omma merwel:		1368			{GM 'fixed'}
yn mysk tus na ven gwelys.

Justus
Dannvenewgh dhe'n epskobow
ha'n dhoktours bras dos omma.				{vras?}
I a lever der lyvrow			1372
mars eus sawment y'n bys ma
orth an kleves.
Rag i yw kalkoryon vras;
ha na berthewgh own y'n kas:		1376
dhe'n dises i a weres.

Constantinus
Messejer, a-dhesempis
kyrgh dhymm an epskop omma,
ha'n doktour bras kekeffrys,		1380
yw gelwys flour an bys ma
sur yn klerji.							{'scholarship'}{y'n?}
									{GM 'the learned'}
Mar kodhons dhymm leverel
bos neb gweres diogel			1384
orth an kleves a'm beus vy.

Secundus nuncius
Hayl, syrr emperour Kostentyn!
Omma yth esov parys
rag lavurya pur ylyn			1388
alemma yn dha negys.
Ny wrav strechya.
An epskop ha'n doktour flour
my a's kyrgh uskis dhe'th tour.	1392
Mos a wrav yn unn drettya.					{C 'at a trot']

Hic pompabit Episcopus Poly vel Doctor			[C. 'Apollo']

Secundus nuncius
Hayl, syrr epskop yn dha dour!
Hayl ynwedh dhy'hwi, Doktour!
Metyes da owgh yn unn chi.		1396
Dhe Kostenten res yw dos.
Prederewgh yn ta kyn' mos.
Gorthybow fur res yw ri.

Episcopus Poly
Wolkomm, messejer ylyn,			1400
os omma war ow ena.
Pandr'a hwer dhe Kostyntyn?
Dar, nyns usi yn poynt da.
Lavar dhyn ni,					1404
maras yw-a diskrassyes,
mayn dredhon a vydh kevys			[C kefrys; slip?]
			{but C 'means shall be found by us'- slip?}
may fo pur lowen devri.

Doktor
Mal! Ott ena bargen da,			1408	[at eua]{N ott ena; 
					S ottava wrong, as -va has nothing to 
					refer to  acc. N.}
messejer hweg*,					[C tek, C wek]
lavar dhymmo, yn prys da,		[in preytha]{y'n praydha?}
							{C 'I pray you'} {cf 1417}
dhe'n emper' teg
pandr' eus hwyrvys.				1412		[werys]{GMC§202.2c}

Secundus nuncius
Klav diberthys ev yw sur
ny welis yn bys nameur						[na mur]
denvydh dell ywa dyghtyes.

Doctor
A, haha, my a wodhya.			1416
Bacheler Yenkyn, yn prys da,		[ienkyn]{y'n praydha, cf 1410}
hedh ow lyver a fisek,
dog hi yn-dann dha gasel,			[dokhy]{Why fem?}
ha gwra dhejy ow gormel			1420
ow bos fisyshyen konnek.
			<erthyn pott. ye bovke aredy And
			the vrnell enspektad	[N,C & spektaccly(s)]

Clericus Iankyn
Rag esya an pedrennow,
ha rag stoppya terthennow,
yma dhy'hwi fortun teg.			1424
A kaffewgh sur benewenn			[caffogh]{keffewgh?}
pols ryb agas tenewen
hwi a brovsa den konnek.				[proffse]
			<descendit ad constantinum

Episcopus Poly
Gordhyans	 y'n se				1428
ha lowena
dhywgh, arloedh gwlas!
Omma hware,
ni re dheuva					1432
gans an gannas.

Constantinus
A wolkomm, syrr epskop flour!
Wolkomm ynwedh syrr Doktour!
Dewgh yn-bann, my a'gas pys.		1436
Ow kleves prest hwi a wel:
nyns yw grevons yn-dann gel:					[S me an geyl
							'I conceal']{N, C yn-dann gel}
a wodhowgh gul dhymm gweres?

Doctor
Mynnav gweles agas dowr			1440
hag y'n eur na an emp'our
a'n jevydh gorthyp y'n kas.

Justus
My a brederis henna.
Y urin otta omma:				1444
towl yn dha weder glas.

Doctor
Hoc vrinum malorum				[S vrum, N urinum]
et nimis rubiorum,				[S rubrorum, N rubriorum]
aha, my a woer yn ta.			1448
Deus omma bacheler Yenkyn,				[ienkyn]
mir war-vann, dreva dha vin!
Ay lok up byscherev tha!

Anodho na gemmer gloes			1452
kynth eus ganso sawer poes.
Gorr dhodho nes dha frigow.
Hemm yw mater tykkli.
Lemmyn my a woer devri			1456
pandra yw an klevesow.

Pandr'a vynnowgh dhymm dhe ri,
ha sawys pur yredi
Kostentyn, bydhowgh gene'?		1460			[gena]
Dre weres ow dyw Soli						{C 'Sol'}
my a vynn gul drynk dhy'hwi,
mar kaffav stoff dhe brena.					[cafa; perna]

Constantinus
Tann, otomma dhis deg peuns!		1464
Y'n dalleth an re ma syns.
Gwra vy saw hag y fydh gwell
bynytha yn dha vywnans.						[benitha]
My a'th wra parlet ughel.		1468

Doctor
Mal, an re ma a wra les!
My a vynn pysi kummyas
rag mones dre.
Arta my a dheu dydh Yow			1472
omma dhywgh gans diwosow
a wrello agas sawya.					[relle]
		descendit cum clerico.		<Expectat
								episcopus poly ibidem

Re'm fay ny allav pargh bys								
						{GM p.243}{C'keep my finger out'}
Tekka pemont, nans yw oes.		1476
Re dyw Soli ny'm darva.
Saw malbew damm a wonn vy
gweres dha gleves devri.
Byttiwedh res yw bywa.			1480
Mar ny weres falsuri
fisyshyen ny dherev nevra.			<finit
							<tranceat domum

Clericus
My ny wonn gwell losowenn
y'n bys ma rag fisyshyen,		1484
by my troyth, es dell yw gow.			<finit
							<trancit domum
									[C tranceat]
Constantinus
Epskop, pandr'a leverydh?
Ny wonn eus medhygieth
a'm gwrello saw der lyvrow.		1488

Episcopus Ploy
Nag eus, arloedh, re'm lowta.
My re beu sur ow studhya
yn lyvrow nans yw trymis		[tremmys]{GM trymis}
Hwi ny vydhowgh saw nevra		1492
marnas golghys y'n bys ma
a vewgh hwi pur wir yn goes.

Prelatus
Ni re beu ow studhya sur.
A pewgh golghys dre woes pur		1496
hwi a fia teg sawys,
ha bynytha ken maner,					[benitha]
dell gews dhyn ni an lyver,
ny yllowgh bones yaghhes.		1500

Constantinus
Pana woes a vydh henna?
Na sparyewgh best y'n bys ma
mara kylla bos kevys.
Edhommek my a via				1504
dell welowgh dhe vos sawys.

Episcopus Poly
Ny dal dhodho bos goes best.
Fleghes porres yw dhywgh fest					[purreys]
dhe guntell dres oll an pow,		1508
ha speshly re ow tena.						[specyly]
Goes glan yma dhe'n re na
a dremen pub eliow.						[elyov]
Gwrewgh hwi badh y'n likour na	1512
hag y fydhowgh pur salow.

Prelatus
Dannvenewgh soudrys y'n pow
dhe guntell an fleghigow,
ya, nomber a dri mil,			1516			[tremmyl]
ha'n re na bedhens ledhys,
ha'ga goes pur ysawys						{=sawys}
teg ha glan yn unn vessel.
Pan vowgh yn henna golghys		1520
yth ewgh gwynn avel krystal.		<finit


Constantinus
Hemm yw tra a yll bos gwrys.					[grueys]
Tormentorys, desempis,
tormentorys skon dhymm dewgh!		1524
Tormentorys, gans meur gris,				{greys; cf 2800}
tormentorys, difunewgh!

Primus tortor
				<ad constantinum
Hayl, ow arloedh Kostentyn!
Kekeffrys gal ha bryntin,		1528
omma yth on devedhys.
Dell grysav, awos gul da						[grese]
ny wrussowgh agan kria:
na dhy'hwi nyns o usyes.			1532					
				<ye wymmen aredy wt ther chyldryn

Constantinus
Ewgh dhymmo dres oll an pow,
keffrys Rom ha Lumbardy,
kuntellewgh an fleghigow
a vo pur sertan a-ji			1536
dhe deyr blydhen.
Dens omma ha'ga mammow
tri mil orth nyver heb wow --					[tremmyl]
nyns eus fors kyn fens kans moy.	1540

Ens pub oll yn y gwartron.
Parsel tus arvow sertan
yntredhowgh rennys a vydh.
Neb a guntell an moyha			1544
a'n jevydh an gras brassa,
ya, ha reward perfeyth.
				<armatores aredy


Secundus tortor
Arloedh, dha vodh a vydh gwrys.				[grueys]
Kwartron meni desempis			1548
dewgh genev vy alemma.
Benyn, gans dha flogh byghan
ha'th kentrevoges sertan
treusewgh kwykk dhe Costentyn,	1552 [trussogh]{C 'cross, go 
								accross' cf MC246]
bo my a'gas ladh omma.

Tertius tortor
Nans eus dhymm hwegh ugens flogh!
Dihwans dhe'n emp'our treusewgh
may hallons bos diwoesys			1556
kepar ha porghell bo leugh.
Lemmyn soudoryon, waryewgh				{warya not in GM}
na skappyo benyn y'n bys.

Calo
Kuntellys gene' yma				1560
eth ugens flogh re'm ena!
Lowr yw henna dhe'm part vy.
Serrys yw aga mammow.
Pan vo an re ma marow			1564
hwegennow ni a wra moy.

Primus tortor
			<ad constantinum cum mulieribus
				et pueris plurimis
				{C says S misread plurimis: prob. pueris 
				written twice}. Delete plurimis?
Hayl, Costentyn yn dha dour.
Lavuryes rag dha blesour
a-dro y'n pow my re beu.			1568
Otomma nownsek kans flogh!
Y fydh sur kolonnow trogh
pan weller aga ladha.					[lathe]

Secundus tortor
Kostentyn, devedhys dre			1572
my yw, hag yma gene'
hwegh kans flogh ynwedh y tug.					[tek]
Parys dh'aga diwoesa
my a vydh, ow arloedh da.		1576
Mirewgh an babiow hweg.

Tertius tortor
Hayl, Costentyn the nobyl!
Mollothow meur a bobel
rag dha blesya my re'm beu.		1580
Malbew an flogh a skapyas.
Kolonnow rann a grakkyas:
eth kans sur my re gavas.
Gwrewgh skon aga diswoesa.		1584

Calo
Hayl, Kostentyn yn dha dour!
Unnek kans flogh dhe'th enor
ha moy my re wrug kuntell.
A-ban eth-a mes a dre			1588
my re wrug fleghes neb hwe'	[C neb whe]{S ievvje wrong acc C}
rag astiveri an koll.		{S corrigenda: rag as; an goel}

Prima mater
Ellas, emperour dibyta!
Mar mynnydh omma ladha			1592
fleghes bythkweyth na beghas,
yma dhy'hwi gwann gusul.
A Dhyw a nev, tal dial
warnowgh, a dus ongrassyes!		1596			<finit

Justus							[C Justiciarius]
Na vragyewgh bras lavarow!
I a vydh pur wir marow
rag kavoes sur aga goes,
an emp'our flour dh'y wolghi,		1600
may fo tekhes yredi.
Kevys yw der an klerji		{a'n=agan? C 'our clergy has found}
saw yndellma y hyll bos.

Constantinus
Py seul yw somm an fleghes		1604
eus keuntellys dhymm omma?
Yth yw sur meur a boenvos			[ponfeys]{eye-rhyme}
mar pydh res aga ladha.
Truedh a'm beus ow kweles		1608
aga mammow owth oela,
ha lowen sertan yeghes
dhe'm korf my a gemmersa.

Primus tortor
Yma omma tri mil flogh,			1612
dhe'm godhvos, ha seyth ugens.
Bedhens marow! na sparyewgh!
Ha hwi a vydh pur dhiblans
golghys yn goes.				1615a{C; Line omitted by S}
Yn agas le my a's ladh			1616
heb own omma na truedh
moy es karow gwyls a goes.					[a coys]

Secundus tortor
My a vynn diwoesa mil,
treghi aga bryansenn.			1620
An korfow ni a wra pil,				{GM. C 'heap'}
ha'gas gorr' yn dor sertan.
The develys name!
Ny synsa' moy ladha flogh		1624
es diswul gaver py bogh,
rag y'n mater ny goedh sham.

Constantinus
Dynyta a'n goes ryal
yw yn Rom pur dhiogel.			1628
Dell rekord agan lagha:
neb a ladh flogh yn batel
synsys y fydh den kruel.
Ow geryow gwrewgh attendya.		1632
Poes yw gene' diswuthyl
heb ken an keth fleghes ma.
Ny wonn, awosa merwel,
a vedha payn dhe'm ena.			1636

Tertius tortor
Syrr emperour, bedhens ledhys
rag sawment dhy'hwi lemmyn:
mar ny vynn Dyw dha [coweys]					{?weres}
an jowl a vynn pur lowen.		1640
Wosa hemma
omwolghewgh yn aga goes				[omgolhugh]{C 'S wrong'}
saw nevra mar mynnowgh bos,
ha ni a's ladh knakk omma!		1644

Calo
Pan goll eus awos ladha
an chettys, mowes ha maw!
Yn unn nos, mar lavara',
my a wrussa dhy'hwi naw			1648
a'n keth sort ma.
Mar mynnowgh, arloedh bryntin,
my a dregh y vryansenn
hag a'n diwoes knakk omma!		1652
			<tranceunt tortores et mulieres
				expectant in placea

Constantinus
A hweg hwegow agas mamm!
Dhy'hwi hwi y fia kamm						[thywhywy]
bos ledhys a'm govis vy.
Truedh via dell wodhowgh			1656
ladha omma tri mil flogh
awos sawya unn bodi. 

Gwell yw genev vy merwel
yn kleves bras yndellma,		1660	{GM kleves bras: 'leprosy'}
ha gasa byw diogel
an tri mil flogh eus omma,
es dell yw gene' pur lel
gul mernans mar dhibyta.			1664
My a via den kruel
mar latthen oll an re ma.

Rewgh an fleghes dh'aga mamm.
War bayn tenna ha kregi			1668
my a jarj na vo heb namm,
flogh vydh ledhys yredi;
ha my a vynn
dhe'n benynes ri mona			1672
boes ha diwes dhe berna,
ha dhe'n fleghes dillas da.
Dhe dre, mammethow, toth da,				[tota]
hwi ha'gas fleghes vyghan!		1676

Secunda mater
Syrr emperour, dhy'hwi meur ras
a'gas bos mar bitethys
orth benynes boghosek.
Rag sawya agan fleghes			1680
Dyw re dharbarro yeghes						[tharbara]
dhy'hwi, arloedh galloesek!		<finit

Constantinus
My a vynn mos dhe'm gweli,
nans yw nos pur yredi:			1684
skwith ov omma a'm bywnans.
Dhe'm korf, a'm ben-a yeghes,	[C am bena]{S that I might have}
						{C 'if my body could be healthy'}
y rossen hanter ow gwlas
hag oll ow mebyl diblans.		1688
			<claudat hostium

IHC
Pedyr ha Pawl ewgh lemmyn				[Povle]
dhe'n norvys dhe Kostenten
dre'n pyta a gemmeras
orth fleghes wyrgh ha byghan.		1692		[gruegh]
Seluester yn pur sertan
dhodho ev a re yeghes.

Petrus
Arloedh, dha vodh ni a wra.
Broder Pawl deun alemma			1696		[Povle]
dhe gonfortya Kostenten,
rag na skoellyas
goes an fleghes.
Gweresys y fydh sertan			1700
	descendunt petrus et paulus
	ascendit in turrim constantinus [C ascendunt; Constantin]

Paulus
Kostentyn mar kwredh koska
golsow orthyn ni omma
dannvenys dhis rag yeghes,
drefenn kemmeres pyta			1704
a'n fleghes wyrgh dell wruss'ta,		[S gruergh; rd gruegh?]
Yesu a vynn dha weres.

Petrus
Drefenn na wrussys skoellya
goes dhe'n [ynocens] omma,		1708
Krist dhis a'gan dannvonas
pur salow gwrys may festa.					[festa]
Dhe Syluester dannvon gwra
may teffo ev dhe'th gweres.		1712

Paulus
An pab Sylvester devri,
yn menydh sur neb usi,
Seraptim henn yw gelwys,			{S 'Soracte'}{Cf 1342,8sd}
ev a wra prest dha wolghi,		1716
may festa saw yredi
heb moldra flogh vydh y'n bys.			<finit

Petrus
Ha pan vesta saw ha glan,
gwith distrui yn tien			1720			[dustruya]
oll templys an fals dhywow.
Gwra sokor ha mentena						[socour]
myns may hylli y'n bys ma
dhe Yesu Krist eglosyow.			1724
				<tranceat ad celum		[C tranceant]

Constantinus
Benedicite, pana syght						{syght='vision'}
a'm beu vy haneth yn nos!
Dhymmo y teuth dew dhen vryght,
deges an darasow klos			1728			[cloys]
hag a gewsis
dannvon warlergh Seluester
hag y fedhen heb ahwer
a oll ow kleves sawys.				1732

Messejer, gans meur a gris,		[greys]{C 'tranquillity'}
kyrgh Seluester dhymm uskis.
Yn mont Sareptim yma,			{C translates as 'Seraptim'}
ow kudha gans y glerji.			1736
Lavar dhedha yredi
may teffons dhymmo omma.

Secundus nuncius  ad constantinum
Arloedh Kostentyn pup-prys
dha volonjedh a vydh gwrys		1740
genev vy a verr dermyn.
Marghogyon, deun alemma.
My ny wonn yn fas py ma
an keth menydh na sertan.		1744
				<ad siluestrem in monte seraptim
Hayl Seluester ha'th klerji!
Na fella kudha devri							[cuthe]
hwi ny wrewgh y'n keth plas ma.
				<The ymagis aredy wt syluester
					of pyter and povle
Dhe Costyntyn an emperour		1748
res yw dhywgh lavurya dour:
ev a erghis yndella.

Seluester
Arloedh nev re bo gordhys!
My a woer lemmyn yn ta			1752
godha' mernans dhyn a res.
Bydh ny yller y skonya.
Ow bredereth,
deun alemma keskolon.			1756
Yesu, Mab a salvashyon,
re'gan gweresso pub dydh!
			<ad constantinum
Hayl, Costentyn yn dha dour!
My a woer ty a waytsa			1760	  {aweytsa = 'deservest'}
bones gwrys dhiso enor,
ha dha gryjyans a pe da
ni a'n gwrussa.
Rag dha vos yn diskryjyans		1764
awos own godha' mernans
ynklinya dhis ny vynna'.						[vanna]
					<ascendit

Constantinus
Seluester, wolkomm owgh hwi:
nyns yw awos drokkoleth			1768
yth owgh kyrghys dhymmo vy.
Reprev na kamm ny'gas bydh.
Disesyes bras ov devri,
kekeffrys ha nos ha dydh			1772
kusulys der ow klerji,
o tus a fur skentoleth,						[fur]{veur?}
Sur my a veu
tri mil flogh wyrgh dhe ladha,	1776 	[tremmyl; gruergh]
badh may wrellen y'n eur na
yn goes toemm an fleghes na.
Tri mil a veu kuntellys					[tremmyl]
dhymmo omma rag an kas.			1780 
Meur druedh y kemmeris
ladha prest kemmys fleghes
awos unn den.
My a's or'nas yn fyw dre:		1784				[ornes]
saw nosweyth a-dhifuna:			[a thyuvne]{C adj 'awake'. GM 
							says it's 3 sylls, but that 
						would make this line only 6 syls}
syght koynt a weles sertan.				{syght = 'vision'}

Dew dhen a dheuth dhymm yn nos
gans nerth bras a wolowder,		1788		[C wovde(r)]
ha'n darasow deges klos.							[clos]
Ny wonn, re'm karadewder,
piw ens i sur.
Dhymmo i a gewsis kler			1792
dannvon warlergh Seluester
may wrellen kwykk heb ahwer -				[C omits heb; slip]
"Ev a'th wolgh pur lan kyn' mos
may fo saw dha gleves meur."		1796
Piw ylli an re ma bos
a wodhowgh, Seluester,					[C Selvester]
ow gwarnya vy?						{= orth ow gwarnya vy?}
Dell grysa', dew dhyw ens i.				[grese]

Seluester
Nyns o an re na dywow,
my a lever, Costentyn.
Dew abostol karadow
i o dhe Krist kuv kolonn.		1804
Mir aga ymaj heb wow
mars yns i haval sertan.
Ha dhiso aga hanow
my a lever pur ylyn.			1808

Constantinus
Re'n ena eus y'm bodi
poran an re na ens i!
Henna gans an alhwedhow,
ha'y goweth a dhug kledha.		1812
Y'n nos i a veu gene'.
Tekka syght war ow ena
ny welis yn ow dydhyow.
Mersi war Krist y kria'.			1816
Bos Kristyon mynna' heb wow.

Seluester
My a'th wra katekumenus,				[cathecumynys] 8 sylls.
ha lemmyn ty a benys
unn seythun heb faladow.			1820
Warlergh henna besydhys
ty a vydh sur ha golghys,
may fi salow.

Constantinus
Penys pur wir yw ow lust,		1824
ha kria pub eur war Krist
mersi rag ow feghosow.
Dhe'n gwann ha tus omdhivas
yn dehwelans a'm peghes			1828
mynnav ri alusenow.

Seluester
				<descendit. holy water aredy
Lemmyn gwrav dha vesydhya
yn Hanow Mab Maria.
Omma otta ty golghys.			1832		[C oma]
Neb a verwis y'n growsprenn
re gronttyo dhiso lemmyn,
dell y'n pysav, leun yeghes!
				<ye vysour away		[C vysovr]
Cum in aquam descendisset baptismatis
mirabilis enituit splendor lucis Sic inde		[C emituit]
mundus exiuit et christum se vidisse
asseruit

IHC
Costentyn, rag dha byta			1836
a gemmersys a'n fleghes,
ha'n tregeredh warnedha
aga ladha na vynnsys
			<ye precessyon aredy
my a vynn sur dha sawya				1840
a begh pan o'ta golghys.
Mersi neb a gemmerro
mersi a'n gweres pup-prys.

Constantinus
Benedycite, pan wolow			1844
re beu omma seulabrys!					[C rebue]
Yesu Krist, penn eliow,					[elyov]
pur dhevri my re welis.					[weleys]{welas?}
A-les oll y woliow
dheragov sur diskwedhys,					[C fur, misprint?]
y's gwelis kleth ha dheghow,
ha teg ev a'm konfortyas.			[C ha; 'S a error']

Siluester
Ty a yll bos lowenek.			1852
Kynth es'ta klav anhudhek,	[anhethek] {GM 'easeless' {anhedhek 
					'unceasing'? C 'loathsome, restless'. 
					1853, 2630, 3072, 4184}
grassa dhe Krist yth os saw.
Ny veus tekka				[C ny fus; S corrigenda nynsus]
den na hwekka					1856
dhe'm godhvos yn dha dhydhyow.

Constantinus
Dhe Krist Yesu y'n grassav,		[S corrigenda in grassaff]
ha dhis, Seluester, nevra.
Dhe'th palys lemmyn mynnav		1860
gans proseshyon dha worra.			[procescyon]
Dres an wlas y kommondyav
dyw ma's Krist gordhys na vo,
ha my a wra mar pywav,			1864
dhe laghys Yesu krysi.					[cresyae]
			<ad palacium pape procescionabiliter
					<et postea tranceat domum

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
@@@@@@@@@

MERYASEK PART 2 - OUTLAWS; TEWDAR

<And John ergudyn aredy a horse bakke yt was ye
	Justis wt constantyn ffor to play ye marchont 	[C for]

Pax vos omnes nos sumus melyores vyrgilius [written by later hand]			[C Virgilius]

Exulatores hic pompabunt vel vnus pro omnibus

Primus exulator
My yw outlayer y'n koes.
Moy reowta yn ow oes
bythkweyth pur wir ny'm darveu.	1868
Pan vo du ow stoff a-ji
hware my a brovi moy.
Nyns yw marnas sport ravna.

Secundus exulator
Nans yw prys aspia pray.			1872
Du yw an mona re'm fay,
mester, yn agan mysk ni.
Aspien gwas gans pors poes,
mar kyllyn, den sans Eglos.		1876
Hware i a guntell moy.

Primus exulator
Yn-sol, matys, deun yn kerdh.
Aspiewgh gans meur a nerth
py fo marchont ow kwandra.		1880
Y dhalghenna na sparyewgh.
My a omgemmer ragowgh,			{C,N 'be responsible for'}
ha'gas menten bynytha.
					<descendit

Tertius exulator
My a wel gwas war geyn margh.		1884
Na fella ny vynna' pargh.				[C paragh]
Gene' ottava sesyes.
Diyskynn dhe'n dor, mata,
ha dha bors mes a'th askra		1888
my a'm bydh, ha'th margh uskis.

Mercator
A syrrys, klywewgh ow lev!					[serys]
Doutyewgh drog dh'agas enev,
pan dremenowgh a'n bys ma.		1892
Agas spyrys sur a'n pren
yn anken ha meur a bayn.
A Dhyw, go-ev an ena!
					<ye prest aredy

Primus exulator
P'eur a wels'ta war an ke		1896
enev mab-den y'n bys ma
ow repentya rag y dhrog?
Mar ny'm kemmer Dyw sertan
an jowl a wra pur lowen			1900
maga feri avel hok.		[C mage fery. S. in agefery, or inages
					cry] {S corrigenda: mage sery}
Quartus exulator
My a wel gwas yn gon hir.
Pronter ev a hevel sur:
yma mona gans henna.			1904
Syrr person, bona dyes,					[C,S Parson]
ni a vynn chanjya porsys					[C ny]
be my fay kyns mos 'lemma.

Presbiter
A ty dhen, preder a'th Tyw!		1908
Y volonjedh bydh nyns yw
bones gwrys yn kettellma.				[grueys]
Terri y worhemmynnadow
a wrewgh hwi heb falladow,		1912
godhvedhewgh y attendya.

Primus exulator
Neb a gemmer own a Dhyw
ny sewen henna neb tu.
Mata, orthyn ni na sett			1916
saw daskorr oll dha vona,
bo an eyl dha gwartrona					[bo annyl]
omma mya wra heb lett.

Presbiter
Gallas genowgh myns a'm beus.		1920
Termyn a dheu Krist Yesus
yntredhon a rann an gwir.
Prederewgh hemma, dydh breus
pemont dhymmo gwrewgh yn sur.		1924

Primus exulator
A vedha prys bys dydh breus,		[preys]{S 'perhaps peys'}
ny dheu henna yn trogel.
Ty a gell moy, an pyth eus
a-dro dhiso diogel.				1928
Strypyewgh y gweth!					[streppyogh]
Ev re ros dhyn dydh hir lowr.
Pan vo an vreus hwi a woer.
An pemont na hyns ny vydh.		1932

Secundus exulator
Ottava strypys yn noeth.			[strepys]
Yndellma guthyl y koedh
dhe'n wesyon a's tefa pyth.				[astefe]
				<expectant in placea

Hic comes Rohani
My yw chyf arloedh Rohan,		1936
yurl wordhi, na'n jeves par.
Meryasek yn sertan
o dhymmo pur ogas kar
yn kerdh gallas,				1940
forsakys y das ha'y vamm
ha ny wonn pyth eth, heb namm,
ragdho mayth oma serrys.

Primus nuncius
Syrr yurl, arloedh galloesek,		1944
yma pur wir Meryasek
devedhys omma dhe'n pow:
ryb Pontelyn yredi				[Pontelyne]
avel ermit pur dhevri			1948
spena a wra y dhydhyow.

Comes Rohani
My a vynn mones dhodho,
ha'y gothmans pur wir gene'
y demptya mara kyllyn			1952
rag trelya dh'y eretons.
Y neshevin sur ymons
serrys dredho yn sertan.

Cognatus comitis Rohani
Yma ev yn menydh bras,			1956
dell glywav vy, sur mil pas
dhiworth an grond a-woeles.			[C the orth]
Hag ena prest nos ha dydh,
y honan oll ev a vydh,			1960
y voes ha'y sosten nebes.
		<descendit [leg. ascendit] comes ad montem
			et cognatus et agnatus
		{C perhaps descending from his scaffold on the stage 
		to the mountain.
		{C: Ms has pen-trials hereabouts; difficult to disen
		tangle}
Meriadocus
Dhe Yesu re bo grassyes!
Omma yth esen trygys						[ythese]
avel ermit y'n gwylvos.			1964
Yn le ow dillas owrlin
purpur pannow fin sertan,
lemmyn my a wisk kweth loes.

Yn ow nessa hevis reun.			1968
Ny eva' sider na gwin
na diwes marnas dowr pur,
hag erbys an goverow
a vydh ow boes dhe'm prysyow		1972
na vo re fors ow natur.					{'the strength of'}

Agnatus
Omma yma Meryasek,
ow kordhya Dyw galloesek,
poran yn topp an menydh.			1976
Mil pas yn-bann alemma
dhe'n chapel pur wir yma
akontys gans tus pur goth.

Comes Rohani
Meryasek, lowena dhis!			1980
Omma deuthen dhe'th vires,					[vereys]
hag ynwedh dhe'th konfortya,
ha gul dhiso aswonnvos
dha neshevin yn poenvos			1984
ymons ragos y'n bys ma.

Meriadocus
Prag ymons i yn poenvos?
Ny wrug trespass dhe'm godhvos				[truspus]
dhedha, na dhe dhen y'n bys.		1988
Myns may hallen omwitha					[omguythe]{C 'help'}
na ny garsen bynytha					[benythe]]
gans gweres Dyw bennigys.

Comes Rohani
Truedh meur yw ahanas,			1992
den yw sevys a lin bras,
ty dhe vynnes mar sempel
bones omma yn poenvos,
dha gar dha honan nyns os,			1996
my a vedh y leverel.

Meriadocus
Da dhymm yth yw
nessa dhe Dhyw
ha'y wordhya ev.,				2000
guthyl y vodh,
kepar dell goedh,
may hallen dendil gwlas nev.

Cognatus comiti Rohani
Ty a allsa gordhya Dyw			2004
dell eus lies den hedhyw
ow pywa teg hag onest.
Deus alemma genen ni.
Ellas truedh a'm beus vy			2008
dha vos omma avel best.			<finit		[C omits finit]

Meriadocus
Boghosogneth a-barth Dyw
remoshyon dhe'n kour yth yw			{'the Court hereafter'}
						[remoconn]{‘advancement, promotion’}
wosa hemma,				2012
hag ynwedh mamm a yeghes.
Ny wodhowgh hwi, ow fleghes,
pandr'yw oll boes an ena.

Comes Rohani
Meryasek, nyns os fur.			2016
Gordhya Dyw ty allsa sur
kyn ‘fi reowta an bys.
Meth yw gans oll dha guvyon
dha vones omma dison			2020
avel begyer desedhys.

Meriadocus
A, war agas kamm, hwi bobel.			{C a war 'beware'; cam
					'step', or 'sin'}{a'gas?}{warya not in 
					GM. cf 1558}
Hemma yw bywnans nobyl,
termyn a dheu,					2024	{N in (the) time to come}
ha dhe'n ena sur megyans
yth yw rag kavoes selwyans				?
oll dhe'n ena.

Lust an kig y hwra 'vodya,		2028	{GM voydya or avodya?}
ha'n bys ev a wra gasa
dhe drettya yn-dann y dreys.
Bydh ny wra kamm dhe neb den.
Galloes an jowl pub termyn		2032
dredho a vydh konfondys.
Megyans dhe'n ena sertan
ha joy nev dredho gwaynys.				[guanys]

Comes Rohani
Yma lies den heb grev,			2036			[Ima]
a dhesev mones dhe'n nev,
ha hwath a gar pyth an bys.
Yndella ty a allsa
gul worshyp meur dhe'th nessa,	2040
ha bos selwys.

Meriadocus
Pyth an bys ha reowta
ha rychys bras, re'm lowta,
bynytha my ny's kar.			2044		[benithe]
Nyns yns dhe drestya, ma's fals,
anedha kyn festa kals,							[feste]?
war na wra fydhya ynna.


Agnatus
Na demptyewgh namoy an den.		2048
Res yw dhe Krist kuv kolonn,
dh'y lel servya.								[thy]
Na ve y vos gwir sans
mar lies merkyl diblans			2052
bydh ny wrussa.			<finit

Comes Rohani
Ny vynnav y annia,
rag dhymm ny amont devri.
Meryasek, my a'th pys			2056
a wul unn dra ragov vy,
dell os ow goes.
Ladron meur eus y'n pow ma
lies den ow tistruya:			2060			[tustruya]
gwra dhe'n re na avodya,
par dell yw meur dha alloes.

Ny yll den mones dhe'n fer
na vova robyes yn sur,			2064
distruys ha korf ha pyth.
Sertan feryow yn Breten
kavoes y fynnsen sertan
ow kweres mara mynnydh.			2068

An hweghes dydh,
yn Gortheren,
an kynsa fer, ha'n gila vydh	2072
mis Est sertan,
orth ow desir
an ethves dydh,
ha'n tressa mis Gwynngala,		2076
dy'goel Myhal yw henna.
Yn plu Noala nevra		[S,C voala]{Noyal, 4m e. of Pontivy}}
an keth feryow ma a vydh.

Meriadocus
Hemma dhis a vydh grontys			2080
poran dell yw desirys
dre ras Dyw ha tra nahen.		{C omits 'ha'; slip?}
An ladron a vydh pellhes,
ran dhe well fordhow trelys,		2084
mersi Dyw mar kwrons govynn.
			<Comes rohani trancit domum et
				meriadocus expectat ibidem

Primus exulator
Now matys mirewgh a-dro!
Mar kwelowgh, so mot y go,
den ryb an koes ow kwandra,		2088
gedyewgh dhymmo kwykk y bors.
Ev a'n jevydh God ys cors
neb a gews erbynn ravna.
			Hic ignis venit super illos

Secundus exulator
Out! Go-ni, bras ha byghan!		2092
Yma oll an koes gans tan!
Dhe lusow yth on leskys!
Deuva warnon anfeusi:
henn yw rag an dewlysi			2096
a wrussyn omma y'n bys.

Tertius exulator
Ay taw! An jowl dhe'th leski!
Praga, pandr'yw an fyski
eus genes ha'n terlemmel?		2100
An golowder my a woer:
nyns yw ev lemmyn an loer				{lemmyn = 'now'}
pan usi ow trehevel?

Quartus exulator
Out, out, fiyn ni.				2104
Yma ow leski
an koes dhe unn tansys lel.  <horse aredy
Out, out, ni a vydh skaldys.
Alemma fia uskis				2108
my a vynn mara kalla'.
Ha molleth Dyw y'n gorhel!	{N,C: 'ship'}{S job, work. W.
						gorchwyl??}
Py ma dhymm ow margh morel?
An jowl meur re'n ankomppro.		2112
			<tranceat iiijtus exulator super equum

Primus exulator
A Meryasek, Meryasek,
dell o'ta sans galloesek,
pys ragov vy
na ven-a leskys yn tan,			2116		[S veua, C vena]
ha dha servont yn sertan
my a vydh bys vynari.

Secundus exulator
Meryasek, saw vy heb flows,
mars yw gwir a glywis kows		2120
dha vos galloesek omma.
Dhiso omri
y fynnav vy
bys vynari mar pywa'.	<finit	2124

Tertius exulator
Meryasek, dell os gwir sans
lemmyn prest saw ow bywnans,
ha dhis y fynnav omri.

Quintus exulator	
My a grys yn Meryasek			2128
y vones ev galloesek,
servont dhodho bydhav vy,
ha rag ow feghes mosek
Mersi, Yesu, my a gri.			2132

Primus exulator
Gras dhe Krist ha Meryasek,
sawys on ni glan ha teg
dhyworth meschyf y'n tor’ ma.				[C myseff]
Mones dhodho ni a vynn			2136
ha desirya pur ylyn
pysi Krist dhyn ni gava.
			<ad meriadocum in monte
Meryasek, lowena dhis!
Omma yth on devedhys			2140
rag pysi dha gusul prest.
Ni re beu tus ongrassyes,				[C rebue]
ha re usyas hager gas,			{C 'pursued an ugly career'}
ravna, ladra pur lies fest.		2144

Pan esen dydhweyth y'n koes
ow mones sur a borpos
dhe ladra tus pur wiryon
warnan y teuth boemm a dan		2148
ha lughes yn pur sertan.
Yn hevelep leskys glan
ni a vedha pur dhison.

My a grias truedhek				2152
'Gweres dhymmo, Meryasek!'
Der henna y feuv sawys,
ha part a'm felshyp gene'.
Rann yn kerdh re wrug fia,		2156
rann ny wonn pyth ens gyllys,
mayth ov vy amayys omma.							[ameys]
Ellas, mar pedhen dampnys!

Meriadocus
Pysewgh mersi war Yesu,			2160
ha remembrewgh agas Dyw.
Gwaytyewgh may fewgh glan yesys.					[zesseys]
Na drelyewgh dhe begh namoy.
Ha ragowgh pur yredi			2164
dhe Yesu Krist my a bys.

Primus exulator
A Meryasek, Meryasek!
A'n enevow boghosek
kemmer truedh mar kyll bos.		2168
Na ve kria warnowgh hwi,
kellys oll y fien ni,
yowynk ha loes.			<finit

Meriadocus
Bydh na goedhewgh yn desper.		2172
Mersiabyl yw Dyw ker
dhe vyns a vynn y bysi.
Pan eus dhy'hwi edrega
y hwrav agas benniga			2176
in nomine patris et filii				[C filiij]
et spiritus sancti, amen.

Dhe beub gwrewgh restorita
myns may hallewgh pub termyn.				[hallogh]

Comes Rohani
Dhe Yesu re bo grassyes,			2180
hag ynwedh dhe Veryasek!
Dhyn oll yth yw koselhes.
Keffrys rych ha boghosek
pur wir a yll					2184
lemmyn mones dhe feryow.					[C the feryow]
An ladron pell mes a'n pow
gyllys yns pur dhiogel.

Gras dhe Yesu galloesek,			2188
dre pysadow Meryasek
oll yw hemma.
An tri fer a vydh synsys:						[treffer]
Meryasek a's grontyas.			2192
Gordhys re bo bynytha.
Hwegh dydh yn mis Gortheren				[C wheghes]
unn fer a vydh yn sertan
dhe'm desir yn kettellma.		2196
Yn mis Est an ethves dydh
an sekond fer sur a vydh
synsys y'n pow bynytha.
Ha'n tressa mis Gwynngala		2200
dy'goel Myhall bydh henna
yn plu wynn Voala synsys,	{C 'wyn' faintly inserted by A or 
					C. N: not needed for scansion or sense}
ha Meryasek bynytha
ynna pur wir kampoellys.			2204.

Hic Dux Cornubie pompabit dicens

My yw dug yn oll Kernow:
yndella yth o ow thas,
hag ughel arloedh y'n pow
a Tamer dhe Benn an Wlas.		2208
Trygys ov lemmyn, heb wow,
berth yn Kastell an Dinas
sur yn Pidar,								[Peddre]
ha war an tiredh ughel			2212
dhymm yma Kastell arall
a vydh gelwys Tyndagyel:
henna yw ow fenn trygva.					[C tregfe, S tregse]
Leverys yw dhymmo vy
bones yn kevrang Pennwith					[penweth]
den grassyes pur yredi,
dres an mor di ev a dheuth.
Nyns yw na pell.				2220			{nep-pell?}
Ow styward, a glywsowgh hwi
kows anodho yn tevri?
Leverewgh dhymm diogel.

Senescallus ducis
Klywis, arloedh galloesek,		2224
ev yw gelwys Meryasek,
den grassyes yn y dhydhyow.
Gans pub-oll yth yw kerys
ynwedh dell yw leverys			2228
dader meur y hwrug y'n pow.

Camerarius ducis
Arloedh, my a lever gwir
gallas henna dhe gen tir
nans yw seythun tremenys,		2232			[sythyn]
gans unn den heb falladow
ny veu a-ji dhe Gernow
yn neb le vydh-oll gwelys.

Dux
Praga yth eth mes a'n pow?		2236
Dremas o yn y dhydhyow.
Ny glywis ken leverel.
Ny gewsi ma's onester.
Pur wir a veur a dhader			2240
lies re wrug y wormel.

Camerarius ducis
Tewdar, pagan ongrassyes,
y'n pow ma ev re dirhas,
dell glywsowgh, ha nyns yw pell.	2244
Ny vynn godha' unn Kristyon
yn y ogas pur sertan;
marthys yw ev den kruel!
Meryasek ganso lemmyn			2248
helghys veu yn kerdh heb fall.		<finit		[fael]

Dux Cornubie
Out milweyth war an ki plos!
Prag na glywis hemma kyns?
Re'n Arloedh dhe'n bys a'm ros,	2252
my a wra pur gott y wyns.
Kyns es dy' Mergher dhe nos
ev a dhierbynn tristyns,
hag a wayn pur sempel los,		2256			{S, N 'loss'; C
								?losk 'bakehouse, hell'}
may krenno pur wir y dhens.

Bedhewgh parys, ow meni.
Ny vynna' alowa ki
pur sertan a-ji dhe'm tir.		2260
Ev a'n prenvydh, hag yn tynn.			[S corrigenda pre(n)vt]
Avodya sur mar ny vynn
y woes a resek dhe'n leur.				{resek as v.n.}

Senes[c]allus ducis
Parys on dhy'hwi syrr Dug.		2264
Meur a dhrog prest ev re wrug
a-ban dheuth y'n pow ma.
Yn Menek, yn Lestevdar,				{Meneage, Les-Teader}{Lys Tewdar?}
yma y benn-plas heb mar.			2268
Meur dhodho ow resortya.

Dux cornubiae
Kyn jeffo ev milyow kans,
pur wir yth ons dhe'n mernans
dre vodh Yesu eus a-vann.		2272
My a vynn godhvos praga
y teuth-a sur dhe'n pow ma
heb ow leshyans yn sertan.				[lessyans]
Oll warbarth deun alemma,		2276
ow meni, a leun golonn!
			Dux descendit cum xxii armatoribus
				<wt stremers

Dux
Leverewgh, ow arlydhi,
pyth yw gwel dhyn ni synsi		[guel]{S 'field'; C gwell ‘best’, 
					pyth 'where'; - but cf 2315}
dhe vetya gans an turant?		2280
Mar kalla' y debel far'.
drefenn y vos sur, heb mar,
erbynn fay Krist dispuissant.

Senescallus
Trygys veu yn Lestevdar:			2284
honna yma yn Menek;
saw plas arall sur heb mar
eus dhe'n tebel genesik
berth yn Powder,				2288		[porder]
honna vydh gelwys Godren:				[Goddren]
ena pur wir an podrynn
dhodho prest re wrug harber.

Dux
Dhe soth ni a vynn synsi,		2292
yn Hanow Krist eus a-van.
Mar tryg yn Kernow devri
ni a vet gans an bilen.					[belan]
Ow baner displetyewgh hwi		2296
dherago' pur wir lemmyn:
dell goedh dhe arloedh wordhi
my a vynn mos ahanan.
				<ad tevdar			[C Teudarum]

Secundus nuncius	ad Tevdarum
Hayl, Tewdar, emperour a ras!		2300	{8 sylls. emp'rour?}
Yma dug omma y'n wlas
drehevys sur er dha bynn,
ha ganso pur wir ost bras.
Dha vernans y fynn gweles		2304
bostya a wra yn sertan.

Tevdarus imperator
Out warnodho an fals plos!			{plos not in GM as noun}
My a'n defi dydh ha nos!
Re grev ov vy er y bynn.			2308
I a gren aga barvow.
Tormentorys yn arvow,
dewgh yn-rag! Go-ev an vilen!			[C vyleyn]{C villein}

Primus tortor
			<descendit ad teudar[um]
Parys oll on yn arvow.			2312
I a shak aga barvow							[shekyage]
neb a settyo er dha bynn.					[settya]
Mara pydh res synsi gwel					{'field', cf 2279}
my a lever diogel				2316
an jowl meur ny joust orthyn.

Tevdarus
Dhe wel yn hanow an jowl!			[guel]{'field'}{? hwel ‘work’; cf  2322}
Deun heb nevra omsoena!
I a'n prenvydh by my sovle,		2320
an dug ha'y dus re'm ena,
kyns gasa hwel.						[weyll]
Yma parys dhymmo lel
pobel omma diogel,				2324
moy, sertan es pymthek mil.
			descendit cum xv armatoribus
				<wt stremers
	Hic demon pompabit

Primus demon
Peys y say both fur and ner.
Golsowewgh orth Iubyter
agas tassens a'n barth north!		2328
Yma ow servons ow tos.
Belsebuc, ni a vynn mos
dh'aga gorra y'n lel fordh.

II Belsebuk
Mester, henna yw gwrys da.		2332		[grueys]
Tewdar, drog lowr ev a wra
y gonfortya mar mynnyn.
Er y bynn deun dhe'n tempel.
Bynytha ny welav gwell			2336
es gul sher'wynsi sertan.
				ad templum intret

Tevdarus
Lowena dhis dyw Monfras!		<genuflectunt omnes	[C Moufras]
My a vynn pysi dha ras,
kyn' mos dhe wel.				2342
Bydh ny garsen
gul da, sertan,
na y brederi diogel.

Primus demon
Tewdar hweg, manly omdhog		2344
ha bydh na spar guthyl drog.
My a'th venten.
Nyns a dha ena dhe goll,
ragdho yma dhymmo toll,			2348
ynwedh rag dha soudrys oll.
Bedhyewgh lowen!

Seul voy ankow a wrellowgh,
dhe larjya praysys vedhowgh,		2352
kommendys wosa hemma.

Primus tortor
Deun yn kerdh uskis lemmyn.
Ny res dhyn fors pandr' ellen		[pendrellen]{Pandr'a wrellen?}
Mahum a'gan piw nevra.			2356

Senescallus
Syrr dug, my a wel Tewdar
ha parsel a dhrog koskor,
pur dhevri orth y sywya.
Kows ganso a vynnowgh hwi		2360
ha govynn orto devri
y'n pow ma pandr'a hwila?

Dux Cornubiae						[C Cornubie]
Mynna' pur wir ow styward,
kynth eus ynno tebel art,		2364
bydh ny vynna' y dhoutya.
Kynth usons owth omwul krev
my a dava' aga greuv.
Yn aga mysk gwrav routya.		2368	{C 'roar'; GM 'rule'}
			<ad stallum
Ty turant a dhiskryjyans,
pandr'yw dha gerth y'n pow ma?
Titel na chalenj diblans,
a-barth mamm na tas omma,		2372
pur wir ny'th eus.
Ty re worras mes a'n wlas
Meryasek, neb o dremas
akontys sertan a dus.			2376.			[zus]

Tevdarus
My a'th worr jy mes an pow,
kyn' mos, avel Meryasek,
mar kordhydh an plos mingow
neb a dhug paynys anhweg			2380
sur y'n growsprenn,						[grovs pren; fem?]
a vedha gelwys Yesu.
Rag venja pur wir my yw
war y servons ev sertan.			2384
Devedhys ov, ty minrew,					[myn reyv]{vinrew?}
dh'aga diswul oll lemmyn.				[thage]

Dux
Ny sev henna y'th halloes,
ty fals ki emskenunys!			2388
Kynsa my a skoel dha woes,
ha ty a vydh divynys
avel losow,
re'm ena, dhe wuthyl kowl.		2392
Paja marghes, by my sowle,		[S pajya; C pragya - slip?]
my a glywas, yn dha bow.
Pandr'a dhesev an mab dyowl?
Dar, venja war dhug Kernow?		2396			[darvyngya]

Tevdarus
Dug Kernow hag oll y dus,
yn-dann ow threys my a's glus				{GM 'stick'}
poran kepar ha [treysy]					{'grains of sand'??}
kyn nag o ow posseshyon			2400		[poscessyon]
bras yn mysk sur ow nashyon,				[nascyon]
my re'n moghhes yredi.
Konkerrour ov,
korf da yn prov,				2404
doutys yn mysk arlydhi.

Dux
Ny synsav vy a'th krevder,
ty turant, unn favenn goeg.				{C 'one-eyed'}
Der an golonn my a'th ver		2408
mar nyns eth yn kerdh war nuk				{C warnowgh? }
kwykk mes a'm grond.
Prederi a wrav heb fall
yn dha bow yth esta gal.			2412
Pys gevyans warna', losel,
bo voyd a'm syght, a bur hond!

Py fynn alyon							{C: or '?fine'}
war Gristonyon					2416
omma desevos settya?
My a wra a'th penn kreghi,			{?'hash, scurf, pulp'}
may teverro an [brehy]						{?'juice'}
ha pyssi go-ev ow metya.			2420	 {??'that you may pray'}

Tevdarus
By my fay an wibesenn,				[C webesen]{N 'midge'}
a ladha margh a kalla.				[C calla]
Yndella ty garrgasenn,
drog dhymmo ty a wrussa			2424
a mynnen vy.
Pur wir, sevel yn kosel
na vynna', mes ty losel,
yma myghternedh ryal			2428
a dheu dhe'm gweres devri.

Dux
Dha vyghternedh 'skemunys
dhe'th weres boghes a vydh.
Galw dhis bras ha munys,			2432
hag oll dha varghogyon geth,
ha'th arlydhi.
My a'gas gorta y'n plen,						[gorte]
dhe Krist dell ov servont len,	2436
hag oll ow fobel devri.

Tevdarus
Ty vil penn pyst,
na gampoell Krist
dheragov vy!					2440
Ha mara kwredh
ty a'fydh meth,
ha'th ost devri.
Plos marghak pur			2444	{line omitted by C' slip?}
dar sopposya
prest a wre'ta
omma settya orth emperour?

Dux
Ya, ty fals negedhys,			2448
my ny wonn dha vos genys
y'n bys ma dhe bastell-dir.
Na dhesev, ty alyon plos,
yn ow ertons dydh ha nos,		2452
ny routydh pell, godhvydh gwir.

Rag mellya gans tus vas
dell o Meryasek henwys
meur ty a far dhe lakka.			2456
By the dredful day off dome
my a lever dhis, ty groem,
mas pur sempel ny'th synsa'.		{S,C: mas 'good'}

Tevdarus
Syrr dug, ty a nagh dha fay,		2460
boneyl a vydh dhymmo vy
prysner kyns haneth dhe nos.		{C a vydh/prysner reversed}
Myghtern Alwar ha Pygys,		{?misreading for Tygys 'Tacitus' - 
						NJW Cornish Today §8.20}
myghtern Margh ryal, keffrys		2464
myghtern Casvelyn gelwys
gans sokor dhymm eus ow tos.

Dux
Dens an re na pan vynnons,
omma i a vydh boghes.			2468
Bydh ny skapyons heb mernans,
re Dhyw, Arloedh meur a ras,
kyn fe omma milyow kans			[fy]{C 3S impf subj}
ni a vynn agas gortos.			2472
Yn Hanow Krist dhyn yma hwans
orth eskar Krist batalyas.

Tevdarus
Krist ha ty my a dhefi,
hag omma oll agas fay,			2476
atlyon kepar dell owgh,
rag mynnes dhymmo settya!
Ow soudrys, gwrewgh heb lettya
dhe'n Kristonyon pennow trogh.	2480

Dux
Deus rag mar gwykk dell vynni!
Yn Hanow Krist a versi
dhe'th worthybi parys ov.
Ow soudrys, deun warnedha!		2484
Pur dhevri kyns tremena
ahanan i a berth kov.

	gonnys>  Hic praeliabunt				[C preliabunt]

Tevdarus
Ow soudrys, drewgh dhymmo margh!		<horse aredy
Na fella nyns eus paragh.		2488
Dar! Ow fobel yw marow,			{S corrigenda: darne}
ha my tebel-woliys.
Da yth omladh a fiis:				{'whom I despised'}
an dug yw korf heb parow.		2492

Dux
Ho, soudoryon, lemmyn ho!
Gallas an turant dhe'n fo:
Nyns o abel dhe'm perthi.
Darn y bobel yw marow.		2496 [C darn]{S corrigenda: darnn}
Gordhyans dhe Krist karadow
grontya dhymm an viktori!		<ascendit

Pes warbarth myns eus omma!
Bywnans Meryasek yma			2500
part dhywgh hedhyw diskwedhys.			[parte]
Dewgh an sekond a dermyn,	[C secund]{'on the second day'}
ha'n remenant, yn sertan,
dre ras Dyw a vydh gwelys.		2504
Evewgh oll gans an gwari,
ni a vynn agas pysi
a leun golonn.
Hwi a'gas bydh, gour ha gwreg,	2508
bennath Maria Kammbronn.					[cambron]
Pibewgh, minstrels kolonnek,
may hyllyn donsya dison.			2512

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
@@@@@@@@@

SILVESTER PART 2 - CONSTANTINE

In secunda die Constantius Imperator hic pompabit dicens

Yth ov gelwys Constentyn.
Yn Rom chyf sita an bys
emperour kurunys sertan
ha der Sylvester trelys			2516
dhe vos Kristyon.
My a gommond der ow gwlas
nagha dywow nag yw 'vas
ha gordhya Krist leun a ras		2520
a'gan prenas y'n growsprenn.				[grows]{fem?}

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
@@@@@@@@@

MERYASEK PART 3 - MADE BISHOP


Hic comes Globus cecus incipit dicens

A Dhyw, ass oma grevys
rag na wela' tra y'n bys.
Pandr'a dal oll ow rychys?		2524
Ledyewgh vy dhe Veryasek.
My re glywas galloesek
y vos-a yn y verklys.
Dhymmo mar mynn bos medhyk		2528
yn ta y fydh rewardys.

Armiger ducis globi
Bys dhodho my a'gas led.
Dre vodh Yesu ni a sped
ganso agan negysyow.			2532
Deun skon yn-bann dhe'n menydh,
ha hwi, kewsewgh, arloedh freth,
dhodho agas galarow.
				tranceat ad montem Meriadoci	{C: S Mereadoci 
										
	error'}
	<And hys squyer ledys hym    and a staff yn hys hondde
											[C 
honnde]
Comes
Arloedh nev re'm gweresso,		2536
ha yeghes dhymm re wronttyo!

Mereadocus
Arloedh a wrug mor ha tir
pub eur oll re'm gweresso,
ha roy dhymm y'n fordh a wir		2540		{C or poss an gwir 
									or ha gwir}
ow bywnans omma gedya.
Yesu Arloedh, orthiv mir,
ha'th lel gras dhymmo grontya!
Yesu, pub eur oll ow desir			2544	[S. ol]{8 sylls. C omits oll without comment}
yw y'n bys ma dha blesya.

Comes
Meryasek, lowena dhis!
Densa a'th konversashyon				[conuersasconn]
pur wir yth os akontys,			2548
hag yn mysk oll dha nashyon					[nasconn]
henwys os pronter grassyes,
dhe rych ha boghosogyon,
parys sertan a'th weres			2552
dhe sokra edhommogyon.

My yw den dall ny'th wela'.
Kyn kewssiv orthis der reuv			{KK kowsav}
dha bysi my a vynnsa,			2556
hag yn ow galloes mar sev,
dha akwitya,
mar mynnes gul dhymm gweles.
Fowt syght ny'm beus omweres.		2560
Lemmyn mar kwredh ow gweres
dhis ny fyll pyth an bys ma.

Meriadocus
A byth an bys ny'm deur mann.
Dhe gyns sur na rych na gwann		2564
awos pyth my ny sokra',
rag nyns yw ma's tarosvann,
ha pur sempel dh'y gara.

Comes
Meur a varth yw genev vy			2568
na ger'ta rychys an bys.
Bywa pell ny yll'ta jy
heb pyth, na denvydh genys.
Der rychys pur yredi			2572
den a vydh degemmerys
yn-bann yn mysk arlydhi
ha gansa prest enorys.
Govynn a vyns a vynni			2576	{S corrigenda: govyna}
Meryasek, dhiworthiv vy,
ha ny fyllydh anodho.				[annotha]
Kyn tesirryes peunsow kans
mar kwredh dhymm gweles diblans	2580
gans owr pur sur my a'th pe.					[pea]

Meriadocus
Nyns yw dhe dhenvydh gwertha,
ow mab, gras Dyw war an bys.
Yma gwell fordh es honna			2584
mara pydh hi prederys.

Comes
Ri pyth dhiso dhymm ny vern.
Unnweyth gweles a kallen
synsi kwarel orth myghtern		2588
pur dhevri my ny dhoutsen,
na wrussen nes.
Gwell via gene' dhe wir
prest gweles es deg peuns tir	2592{peuns omitted by C; slip?}
rag nevra kyn rollen dhis.

Meriadocus
Oll dha bromys ha'th tiryow
gwith i lemmyn avel kyns.
My a vynn, yn ow dydhyow,		2596
gul war-lergh Krist, penn an sens.

Comes
My a'th pys a leun golonn
ty dhe vynnes ow sawya
rag kerensa an passhyon			2600		[passconn]
a dhug Yesu y'n bys ma.
Skorjys gans an Yedhewon,
kentrewys treys ha diwla,
gans guv lymm y'n tenewen		2604		[gu]
dell wrussons i y wana

der an golonn,
y woes dison
may teverra.					2608
Gweres den dall
omma heb fall
orth Yesu rag kerensa!

Meriadocus
Orth Yesu rag kerensa			2612
a kwrelles oberi kyns,
gweresys ty a via.
Oll a'th rychys my a syns
neb es an fa'.				2616	{line omitted by C; slip?}
Yesu Krist, leun a versi,
Yesu Krist, y syght gwra dri
dhe'n den ma, dell y'th pysa'!

Comes		<genuflectit
Yesu, Arloedh galloesek,			2620
re bo gordhys bynytha,
ha'n sans glorius Meryasek,		[glorijs]{GM 3 sylls; so KK
							gloryus better?}
re'm sawyas vy y'n tor' ma.
My a wel lemmyn yn teg,			2624
bythkweyth ny welis klerra.
Dell wodhon, lettrys ha leg,
lel servont Dyw yw hemma.

Obsessus
				<ye devyll aredy by hys syde
A gweres vy, Meryasek,			2628
orth Yesu rag kerensa!
My yw veksyes anhedhek				{GM 'without respite'} 
							{cf 1853, 2630. 3072, 4184}
gans tebel spyrys omma.
Ny'm beus bywa.				2632
Ev a'm kemmer gans shorys
may hwodhavsen bos leskys:
le grev es perthi orta.

Surdus
My yw den na yll klywes.			2636
Meryasek, ty yw dremas,
ow breus dhymm yma ow toen				{C 'mind' - brys?}
y hallses prest ow gweres.
Rag kerensa Krist, mab ras,		2640
mir dhyn ni boghosogyon.			<genuflectit

Meriadocus
Yesu Krist, der dha versi,
mars eus drog spyrys ogas, 
Yesu, gorr e dh'y deythi,		2644
hag omma darbar yeghes
dhe'n dhew dhen ma.
May fo gwelys
ow bos y'n bys
orth dha servya.

Demon			<vlulat en[er]goumenus
Out, out warnas, Meryasek!
Ty yw dhymmo mollothek
orth ow domhwel dres an pow.		2652			[domhel]
Genes prest my ny'm beus kres,				[creys]
hwath my a wra moy dises					{S corrigenda: moy}
					{C dises 'trouble'}
rag atti dhiso, mingow.			[C,S. rag atty]{GM: epilepsy}
						{C rag atty 'because of my 
						hatred'}{Contradiction in GM pp 39 
						& 83; it can't be both}

Obsessus
Dhe Yesu re bo grassyes!			2656
An drog spyrys avodys
yma sur dhiworthiv vy.
Saw ov, ny'm beus galarow.
Meryasek, yn ow dydhyow			2660
synsys ov meur dhiso jy.		<finit

Surdus
Ha my a glyw
mar dha dell res.
Yn ow dydhyow					2664
yth ov synsys
dhe Veryasek.
Dredho sawys
ha gweresys					2668
yth on pur deg.					<finit

Comes Globus
Meryasek, gordhys re bi!
Genes konfortys on ni
esa yn meur a boenvos,			2672
ha dres sur dhe lowena.
Ni a bys rag vynytha
Krist re synsso dha alloes!					[sensa]

Meriadocus
Ow fleghes hweg, ewgh hwi dre.	2676
Ow bennath genowgh nevra!
Na lettyewgh vy a'm servis.
Ha gwaytyewgh dhe Dhyw grassa.				[grassee]
Ev re wrug agas sawya			2680
a-der my, krysewgh pup-prys.
					<tranceunt omnes domum

Hic Comes venetensis pompabit

My yw yurl yn Venetens,						{Vannes}
arloedh meur ow dynyta.
Dhe'n Arloedh Dyw meur wordhyans,	2684
ha gras dhymm dh'y ventena,
re dharbarro.
Epskop an pow yw marow:
dhe'n kollji heb falladow		2688
my a vynn mos alemma.
Res yw dhymm mires hedhyw
agan epskop dhyn ni piw a ve.

Armiger comes venetensis				{S.  'comitis'}
Syrr arloedh, ni a genowgh,		2692
hebowgh hwi sur nammenowgh
ny sped mater y'n pow ma.
Yma rych ha boghosek
ow tesirya Meryasek				2696
epskop pur wir may fo va.			<descendit [C descendunt]
								[C finit]

Comes venetensis
		<ad decanum in colegia in placea		[c colegia, S
										ms colegio]
Syrr deyn, lowena dhy'hwi,
ha dhe oll agas kollji.
My re dheuth, saw gwell avis,		2700				[duth]
rag godhvos pur dhiogel
piw a vydh epskop yn lel
omma lemmyn dewisys.

Decanus					<in placea
Syrr yurl, ow arloedh wordhi,		2704
omma wolkomm sur owgh hwi.
Pes da on a'gas avis
rag godhvos pur yredi
piw a vo epskop dhyn ni			2708
yn gwella prys.

Comes venetensis
Yma oll an kommen voys				[comen voys]
gans Meryasek ow kul noys
may fo epskop yredi.			2712
Ha my ny wonn denvydh gwell.
Piw a vynn ken leverel
gorthybewgh omma dhyn ni.
				<Comes transit domum		[C trancit]

Canonicus
Ni yw sertan lowenek			2716
rag kavoes dhyn Meryasek
dhe vos rewler.
A dhensa nyns on toellys:
dannvenewgh rag y vollys,		2720
ow arloedh ker.

Comes venetensis
Deus yn rag, ow messejer!
Ke dhymm dhe Bab Sylvester,				[Seluester]
lavar bos an gwelhevin			2724
a Vreten orth y bysi
rag Meryasek, den wordhi.
Epskop yn Venetensi					[Venetensy]
y gavoes prest y fynnsyn.		2728

Nuncius primus  ad comes venetensis			{sic}
Syrr yurl, ny vydhowgh toellys,
dhe dre y trov y vollys
bys omma. ny lettya' pell.
Mones a wrav					2732
uskis ha skav.
Genowgh farwel.

Silvester
Galloes ha konfort an Tas
re bo genen pub termyn!			2736
Yesu, an Mab leun a ras
sokor ni mo ha myttin!
An spyrys sans bennigys
y ras genen may kyffyn,			2740
Maria, Mamm ha Gwyrghes,
dhe versi Dyw pys ragon.

Mersi Dyw prest yw parys
dhe vab den mara'n hwila.		2744
Nyns yw y vodh bos kellys
an pyth a wrug dhe brena.
Yn-sol! Bedhewgh glan yesys,
avodyewgh pegh y'n bys ma,		2748
ha rag an peghes eus gwrys
kemmerewgh leun edrega,
ha bedhewgh war,
na drelyewgh dhe begh namoy,		2752
ha hwi a dheu sur dhe'n joy
eus yn nev, na'n jeves par.

Primus nuncius		<ad siluestrem
Syluester, gordhyans dhy'hwi!				[C u]
Omma dannvenys ov vy			2756
a Vreten pur yredi
rag gweles sur, arloedh hweg,
galloes may fo Meryasek
epskop sakrys pur dhevri			2760			{KK sekrys}
yn Venetens, sita deg.			[C Vetennes, S ms vetenens]
Hemm yw bodh an arlydhi.

Siluester							[C u]
Wolkomm yth os, ow mab hweg!
Den grassyes yw Meryasek,		2764
dell glywis y akontya.
Y vollys a vydh skrifys
ha hware gwrys dhis parys
may hylli prest lavurya.			2768.
					<bollys aredy

Cardinale			<to ye masyger
Yma an bollys parys.
Messejer, kemmer i dhis
der leshyans ow arloedh da.
Yma notyes				2772	[notijs]
sur ha kewsys
meur dhader a'n keth den na.

Primus numcius
Ow arloedh, dhy'hwi meur ras,
mar uskis hwi dhe vynnes			2776
spedya sur ow negysyow.
Kummyas pysa'
rag mos  'lemma						[lema]{=alemma}
troha ha'm pow.				2780

Siluester								[C u]
Bennath Krist re bo genes!
Dynnerghewgh arlydhi an gwlas
dhymmo vy, ha Meryasek.
Den grassyes ev a vydh lel.		2784
Bydh ny's teffens gwell bugel		[nystufons]{C 'never might they have' impf subj}
yn aga oes, gour na gwreg.

Nuncius		<ad comitem venitensem
						[C Primus Nuncius; Venetensem]
Hayl, syrr yurl yn agas tour!
Ow negysyow spedyes dour			2788		[spedijs]
dhe borpos yma gene'.
Kemmerewgh dhywgh an bollys:
Meryasek pan gampoellis
an Pab a wrug y braysya.			2792

Comes venetensis
Messejer, wolkomm yth os.
Lemmyn ens tus dhe'n gwylvos
dhe gyrghes dhyn Meryasek.
Dhodho degewgh lytherow			2796
dell ma gwelhevin an pow
orth y eksaltya pur deg.

Decanus
Arloedh, henna a vydh gwrys.
Deun alemma gans meur gris		2800		[greys]{cf BM1525}
dhe Veryasek.
Yma ev prest y'n gwylvos.
Ev a dheu mes a boenvos
ganso mar plek.				2804
					<ad montem ad meriadocum
Lowena dhis Meryasek!
Ottomma dhis lyther teg
lemmyn redya.								{redy e?}
An arlydhi oll ymons			2808		{ymyens - eye rhyme}
rag bos epskop Venitens
pur wir orth dha dhesirya.

Meriadocus
Meur ras oll dhe'n arlydhi,
ha dhywgh, a jenons wordhi!		2812
Ny vynnav an dynyta:
na bynytha kavoes kur
na charj vydh y'n bys ma sur
hedra vywen bynytha.			2816				[vevhen]

Canonicus
Meryasek, nyns os den fur.
Bywnans ryal a'fydh sur
pan vesta epskop wordhi.
Tri hans peuns gyllydh spena		2820
yn blydhen ha moy yn ta.
Dha vollys parys yma,
nyns edh yn kost yredi.

Meriadocus
Unn kondyshyon sur owgh hwi		2824				[conduconn]
kepar ha lies devri 
hedhyw a'n dus sans eglos.
Pan lavuryons rag benfis							[lafuryens]
hware y fydh govynnys			2828
py lies peuns a yll bos
anedhi gwrys.
Ny remembrons i an charj
a res dhedha ri hardlych			2832
dherag Krist pan dheer dhe'n vreus.

Myns a'n jeves charj a gur
remembrowgh hemma lemmyn,
ev a re reken yn sur			2836
a'n enevow neb termyn:
gwrewgh attendya:
mar pydh prevys diogel
y'n jydh na fowt yn bugel		2840
go-ev dos dhe'n keth charj na.
Dhe harttha a vo an rol,				[harhe]{‘more exact’}
dhe pella hwi a woer oll
hi a vydh prest ow redya.		2844
Nevra my ny vynna' kur
marnas a unn ena sur.
Dyw roy dhymm y lel rewlya!

Decanus
Ow breder, deun ni dhe dre.		2848
Ny vynn an den ma koela
dhodho orth neb a vynn da.
			<ad comes [sic] venetensis
Syrr yurl, ny vynn Meryasek
dhyn ni bones tasek,			2852
na kavoes kur bynytha.
			<ascendit et expectat ibidem	{C places after 
								Venetensis, 3 line up}

Comes venetensis
Soweth, pandr' wren ni dhodho?
Meur a varth yw anodho
vodya sur an dynyta:			2856
ni a vynn ombrederi
fordh rag y drelya devri,
ken plesyes my ny vydha'.

Hic pompabit episcopus kernov si placet

Episcopus Kernov
Gelwys ov epskop Kernow,			2860
yn Breten heb falladow
parlet wordhi.
Dhe Venitens mynnav mos;					[C vetinnes]
ena y fynnsen ow bos			2864
pur wir gans an arlydhi.

Crosser episcopi Kernov
Yma ena meur dhe wul.
Bysi yw kavoes kusul
a dus fur, avelowgh hwi,		2868		{S wrong acc C}
piw a vo epskop sakrys.				{KK sekrys}
Meryasek yma notys
bos dhodho an ro devri.				<finit
							<descendit
						<hic pompabit secundus episcopus
Episcopus secundus
Ow krosser, deun alemma:			2872
meur a hwel dhe wul yma
war epskop Venetensi.
Meryasek yw dewisys,
saw ev ny vynn, dell glywis,		2876
y resseva yredi.

Secundus crosser
Syrr arloedh, by Sen Yowann,				[sen iowan]
my a'n kemmer pur lowen,
mar mynnir dhymm y brofya.		2880
Hag a rosa-noblennow		{GM. Introduced 1465 by Edward IV}
a pen sur, an kolmennow
ny via res ow dynya.			<finit
				{C 'there would be no need to reject the 
				obligations'}{C dynnya = Eng. 'deny'; but see 
				GM p.86 'entice'}
						<descendit secundus episcopus
							<descendit comes globus
Comes Globus
Syrr epskop Kernow, bonjour.		2884
An kowethas pysav dour;
dhe Venetens mos a wrewgh.		[C Venetenenes]{imperative?}

Episcopus Kernow
Wolkomm syrr yurl be thys day!
Wolkomm syrr epskop wordhi!		2888
Wolkomm yw myns eus genowgh.

Secundus episcopus
Syrr yurl hag epskop Kernow,
meur ras dhywgh heb falladow.
Yn unn fordh kelmys on ni.		2892
Yn Venetens
yma diblans
meur dhe wul dell glywis vy.

Comes Globus		[S <ad comitem venitensem; not in C; slip?]
Syrr yurl, lowena dhy'hwi,		2896
ha revrons dhe'n oll kollji		[hole] {an holl cf W yr holl; 
							frequent in TH etc}
bras ha byghan!
Ni re dheuth omma a-dre
yn govenek eksaltya				2900
Meryasek yn pur sertan.

Comes venetensis
Wolkomm, syrr yurl karadow!
Wolkomm owgh hwi epskobow!
Meur a anes gyllys on.			2904
Meryasek yw dewisys
dhe vones epskop sakrys,					{KK sekrys}
saw ev re'n naghas dison.
		<descendunt omnes cum comes [sic] ventensis
									[C Venetensis]
Episcopus Kernow
Dhe dre mar teuth y vollys		2908
epskop ev a vydh sakrys. 					{KK sekrys}
Dyw difenn ken!
Prag ny vynn y gemmeres?
Dredho y hyll gul gweres			2912
ha les dhe oll y eghenn.

Secundus episcopus
Dhodho hwath bedhens kewsys
mara kylla bos trelys
dhe'n dynyta:					2916
densa dh'y gonversashyon				[conuersasconn]
sur yn mysk oll y nashyonq			[nascon]
ni a woer gwir y vos-a.

Comes Globus
Heb na hirra lavarow			2920
ni a vynn heb falladow
mos dhe'n tyller may ma va,
hag alena sur y dhri.
Den bennigys ha wordhi			2924
yw yn mysk aga hynsa.

Episcopus Kernow
Henna oll ni a assent:
deun alemma, verement
bras ha byghan,				2928
tus hen, gwelhevin an pow,
agan attent hwi a glyw,
leg ha lyenn.								{=mab lyenn}
				tranceat ad heremum <in monte
Secundus episcopus
Omma yma Meryasek,
syrr yurl, arloedh galloesek,
kewsewgh hwi dhodho kynsa,
mara mynna dre dekter
dones genen heb ahwer.			2936
Truedh yw y dhistempra.

Comes venetensis    <ad meriadocum
Lowena dhis, Meryasek,
omma avel boghosek
seuladhydh ty re vywas.			2940
Lemmyn der dha uvelder
eksaltyes dhe ryalder					[exaltijs]
ty yw, dremas rag dha vos.

Comes Globus
Densa a'th konversashyon			2944			[conuersasconn]
ty yw yn mysk dha nashyon,					[nascon]
ha sevys a'n goes wordhi.
Ny dhesedh pur wir ragos
omma tryga yn poenvos,			2948
rakhenna deus genen ni.

Secundus episcopus
Dha vollys deuva dhe-dre.
Yn Venetens dha sakra				[Venetenes]{8 sylls}
epskop galloes dhyn yma.			2952
Henna yw bodh oll an pow.
Ty a yll yn dha dhydhyow
pur wir bos synsys dhedha.

Meriadocus
Na gewsewgh a'n dynyta,			2956
rag kerensa Krist a-vann!
Epskop na vydha' nevra					[vethe]
na kur ny vynna' sertan
a vab denvydh y'n bys ma			2960
ma's ow ena ow honan.					[honan]
Arlydhi, arlydhi, ewgh dre,
na lettyewgh ow devoshyon!				[devoconn]

Episcopus Kernow
Na hwila kows gerennow			2964		[covs]
nag orthyn guthyl tennow,		{S hag error acc C}
gans an Pab pan yw or'nys.				[ornys]
Mynni jy, kyn na vynni
ty a yn kerdh genen ni,			2968
hag omma gas dha gummyas.		{C 'and take your leave here'}

Meriadocus
Maria wynn, gweres vy!
Maria, diworthis jy
erbynn ow bodh ledys ov.			2972
Maria, Mamm ha Gwyrghes,
Maria, da y hwodhes
a'n charj pes da my nyns ov.

Comes ventensis
Meryasek, nyns os den fur.		2976
Res yw dhe rann kavoes kur
omma sur a'n enevow.
Le may fo bugel medhel
an lowarn pur dhiogel			2980
a leha an devesow.						[leghya]

Unnverhes kepar dell on,
'berth yn eglos Sen Sampson
bedhens ev konsekratys			2984
gans worshyp ha reowta
Nyns yw hemma ma's lowta,
Meryasek, na vydh serrys.

Meriadocus
			<yn ye deyn ys church
Rag kerensa an passhyon			2988			[pasconn]
a dhug Yesu ragon ni,
kentrewys gans Yedhewon
treys ha diwla yredi
gweskys guv yn y golonn			2992			[gu]
may resas goes y wythi,
kurun spern dre an grogen,
an dreyn a hedhas devri
dh'y ympynnyon:				2996
rag y gerensa lemmyn
agas pysi my a vynn						[vyen]
epskop bynytha na ven.
A Dhyw, orth an charj ny wonn!	[a thu orth; von]{a-dhiworth?}
								{N 'from God...'}
Episcopus Kernow
Na gows dhyn geryow euver.
Deus omma, ese' y'th chayr:				[cheer]{=esedh}
gwisk dha dhillas y'th kyrghynn:
genen ty a vydh taklys			3004		{KK teklys}
dell goedh dhe epskop a ras.
Tra ny fyll dhiso sertan.
				<her meryasek weryth a gowne

Secundus episcopus
Syns dha vagel yn dha leuv.
Yn Hanow Krist, eus yn nev,		3008
ha Maria, gwyrghes pur,
				<bagel of syluer & myter aredy	[C mytor]
settyn miter war y benn.
Ni a yll bones lowen
y dhos dhe'n kur.				3012

Episcopus Kernow
Lemmyn gwren y venniga.
Yesu Krist, mab Maria,
re'th gettyo dell vo plesyes.				[gedya]
Lemmyn penn os dhe'th nashyon.	3016		[nasconn]
Tus nobyl installashyon					[installasconn]
dhe'th worra yw devedhys.					{S 'excellent'}

Comes venetensis
Lemmyn oll ni yw plesyes
Meryasek y vos sakrys			3020		{KK sekrys}
epskop dhyn ni.
Pennsevik yw dh'y nashyon,				[nasconn]
mentenour fay Kristonyon,
sokor dhe lies huni.			3024

Meriadocus episcopus
An dynyta dhymmo eus res
yth hevel gene' y vos
sham sur moy es onester.
Pes da, Dyw dhymm dustuni,		3028
nyns ov y gavoes devri;
a joy an bys ma ny'm dur.

Nudus infirmus
Dyw re'gas sawyo, tus vas!				[sawya]
Rag kerensa an passhyon			3032			[pasconn]
a borthas Krist, mab Gwyrghes,
gweskys guv yn y golonn,					[gu]
treys ha diwla kentrewys
'berth yn grows ynter ladron,		3036
gans kurun spern kurunys,
may hedhons dh'y ympynnyon
pur wir an dreyn.
Lemmyn rag y gerensa			3040
rewgh dhymm kweth rag ow hudha,
my yw noeth ha'n gwyns yw yeyn.

Comes venetensis
A dhremas, ke war dha gamm,			[C cry{but ke intended as 
								1048}]]{S corrigenda: qy}
nyns yw onest dhis heb namm		3044
dones dherag arlydhi:
ha ty noeth, dha gorf oll trogh.
My ny welis nammenowgh
moy podrek a'y eseli.			3048

Nudus
A, rag oll an goliow
a dhug Krist kledh ha dheghow,
dhe vab-den rag salvashyon!				[C slauasconn]
Ow horf vy yw anteythi,			3052
pedrys, skwatys ow gwythi,				{KK skwetys}
ny'm kar neb lies mab bronn.

Menowgh gans ergh ha kleghi
my re beu yn-mes dre nos,		3056			[C bue]
rewys an dor pur dhevri.
Ow goliow leun a blos,
prest ow skaldya.
Ny gar den ri dhymm gweli,		3060
podrethek a'm eseli
drefenn pur wir ow bos-a.

Meriadocus episcopus
Ty a'fydh pur wir dillas,
kynth ellen vy prest yn noeth.	3064			[inhoth]
Truedh meur yw dha weles,
pedrys dha gig avel podh.
 
Nudus
Meur yw sur ow galarow,
ha faynt ov heb falladow,		3068
mynnsen kavoes diwedh teg.
Ny vynn mernans ow gweles.
Yma orth ow goheles
drefenn ow bos anheudhek.			3072	[anhethek]{‘joyless’}{C 'loathsome'}

Meriadocus episcopus
Yesu re wronttyo yeghes
dhiso omma a dhremas,
keffrys korf hag eseli!
Rag dendil dhiso kyfyans,		3076
Yesu, Arloedh a selwyans,
saw an den ma heb eli!					[ely]
Kemmer kweth dresos diblans
omgonfortya may hylli.			3080
				<a govn or mantell apon Nudus

Nudus
Yesu Arloedh galloesek
re'n tallo dhis, Meryasek!
Saw yw dhymmo pub esel,
war ow horf nyns eus goli,		3084
an kig poder yredi
saw ha dialar yw lel.

Comes venetensis
Gordhyans dhiso, Meryasek!
Ny wodhyen mar alloesek			3088
dha vo'ta sur y'n bys ma.
Wordhi os dhe'n dynyta.
Ni a vynn mones dhe dre
pub oll a'y du alemma.			3092

Meriadocus episcopus
Bennath Dyw genowgh re bo!
An dynyta eus dhymmo
res omma sur dredhowgh hwi,
my a'n grontsa diogel			3096
lowenna dhe dhen arall,
Dyw dustuni.
					tunc tranceant domum omnes

Primus lazarus
Arloedh an nev, pandr'a wrav?
Rag sertan my yw mar glav		3100
ny gar mab-den ow gweles.
Dell re glywis, Meryasek
a weresas tus voghosek,
pynag vo aga dises:				3104
mones dhodho kolonnek
mynnav dhe hwilas gweres.

Secundus lazarus			<ad meriadocum
Meryasek, dursoenno dhis!
Ni yw dew dhen diberthys,		3108
ny res dhywgh y leverel.
Rag kerensa Krist a-vann
ni a'gas pyssa sertan
gul gweres dhyn diogel.			3112

Capellanus Meriadoci
Sevewgh nes a denewen!					[C nes]
Nyns yw pur wir rag klevyon
dones yn fas arlydhi.
dhywgh koedh-e sevel a-bell		3116
ha gortos pur dhiogel
alusen an den wordhi.			<finit

Meriadocus episcopus
A na moy, ow chaplen hweg,
na reprev tus voghosek			3120
dhymmo a vo devedhys.
Paryssa ov vy dhedhi					[parusse]
es dhe'n brassa arlydhi
eus y'n gwlaskor, dhymmo krys.	3124

Klevyon, pandr'a gewsowgh hwi?
Eus negys dhywgh orthiv vy?
Leverewgh yn Hanow Dyw.

Primus lazarus
Rag kerensa Arloedh nev			3128
gweres dhyn orth agan grev.
Klevyon diberthys ni yw.
Notyes yma							[notyys]
dha vos densa,					3132
heweres prest orth tus Dyw.
							<genuflectit
Meriadocus episcopus
Maria, Myghternes nev,
pys gene' dhe Krist a ras,
Maria, orth aga grev			3136
an edhommogyon gweres.					{NB transitive}
Maria, dell y'th pysav,
saw an re ma, korf ha fas.
Maria, a wonedhav,			3140
dhy'hwi re wronttyo yeghes!

Primus lazarus							[C Lasarus]
Dhe Yesu re bo grassyes!
Ow howeth, ty yw sawys,					{KK sewys}
kler ha teg, kneusenn ha fas.		3144			<finit

Secundus lazarus
Yndella yth os tejy.
Tekka den ny'th welis vy,
na klerra, dhe Yesu gras!
Meryasek, revrons dhy'hwi,		3148
yn gweythres, den bennigys.				<finit

Meriadocus episcopus
Ow fleghes, ewgh hwi dhe dre,
ha dhymmo na wrewgh grassa,
ma's only dhe Krist a-vann.		3152
Krysewgh hemma, ow fleghes,
Yesu eus oll ow kweres					{eus in nominal
	 					sentence; so is GMC§332(4) wrong?}
ha krev ha gwann.			<tranceat		[C traceat]

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
@@@@@@@@@@@@@@@

THE WOMAN'S SON 

Hic pompabit Rex Massen

Gelwys ov Myghtern Massen,		3156
arloedh bold yn ow dydhyow.
Dhe'n gwylvos yn pur sertan
my a vynn mones dy' Yow,
prest dhe helghya.				3160
Honter, gwra parys dha geun,
ha'm meni oll yn tien,
keffrys leg ha mab-lyenn,
pareusewgh dhe vos gene'.		3164

Venatores regis			[C Primus Venator Regis]
Arloedh, ni a vydh parys.
Milgeun ha rechys keffrys,
yma dhymm stoff anedha.
Kyn settyen omma karow,			3168
distowgh y fia marow,
krysewgh henna.			<finit

Hic filius Mulieris cuiusdam [N,C quaedam] ut invenitur in miraculis de beato mereadoco [C beata 
Marie] pompabit dicens

Dhe dhen yo'nk yth yw devar
bones yn mysk arlydhi,			3172
ena ev a dhysk dader
ha manhot pur yredi							{'manhood'}
may fo dhe well.
My a vynn mones heb bern			3176
lemmyn dhe gort an myghtern.
Ow mamm hweg, genowgh farwel!
					<descendit

Mulier .i. mater eius
Ow mab, bennath Maria
genes re bo.					3180
Gwell plesyes my a via
so mot y go
ty dhe dryga
yn tre omma genev vy.		3184	[C geneyv, without vy; slip?]
Maria, Mamm a versi
my a vynn mos dhe bysi
kekeffrys dh'agan sokra.
					<ad ecclesiam tranceat
Maria, lowena dhis				3188
ha gordhyans bys vynytha!
Maria Wynn, bydh gweres
ha sokor dhymm y'n bys ma.
Maria, ny'm beus fleghes			3192
marnas unn mab dhe'm cherya.
Maria hweg, mir dh'y les,
oll ow threst warnas yma.

Filius    <ad regem massen
Hayl dhywgh, ow arloedh myghtern,	3196
dhywgh omma y teuth heb bern
kepar dell yw ow duta.					[dute]{'duty'}
Mar mynnowgh omma neb prys
dhymmo kommendya servis			3200
awos arveth my a'n gwra.			{S,C 'wages', N 'browbeating'}

Rex
Wolkomm os, ow servont len!
Dhe'n gwylvos mones lemmyn
ni a vynn sur dhe sportya.		3204
Kemmeres peub y arvow,
yma drog turant y'n pow:
ny garsen orto metya.
				<descendit cum armatoribus

Hic Tyrannus pompabit dicens

My yw turant heb parow,			3208
yn-dann an howl pennsevik.
Pan ven-a fol ha garow					[S veua]{N vena}
nyns eus y'n bys genesik
dhymm a settya.				3212
Mos dhe'n gwylvos my a vynn
dhe sportya pur wir lemmyn:
keffrys brasyon ha kemmyn,				[brosyon]
pareusewgh dhe vos gene'.		3216

Primus  miles tyranni
Ow arloedh a veur galloes,
parys rag mos dhe'n gwylvos
ni yw genowgh alemma.
Agas greons yw leshyes			3220
ha ni warbarth hernesyes,
kansow yn arvow omma.			<finit

Secundus miles tyranni
Yma omma keun munys
pymp lo'n bewin divynys			3224
i a dhyb'sa yn dew dhydh:
Lonk-y-lo ha Lap-keryn,		{CT §13.21 Addenda Jan 96: 'Swallow 
						his spoon'}[C Lonk Yo: slip?]
Scurel-wyrly, ki melyn,
Blak-bert, Labol, ki digeudh.		3228		[C blackbert]{Blackbird’?}
			<finit. dessendat 

Rex
Now, honter, kwykk, mir a-dro!
Mar kwelydh gam, joy re'th fo.
Dyllo dha geun desempis.
My a wel bush bras a dus,		3232
anedha yma dhymm skeus				[schus]{N 'suspicion'}
aga bones ongrassyes.
				<ye hert aredy yn ye wode

Secundus venator regis
Hedhewgh! My a wel karow!
Pur uskis y fydh marow,			3236
Awos own a dhen genys.
Syrr kyng, na vedhewgh diswar.			[C a; misprint?]
Yma an turant heb mar
er agas pynn drehevys			3240
yn pur sertan.

Rex
Genen y fydh gorthybys.
Gorten omma, ow soudrys,
ha warbarth ombareusyn.			3244
				<and ye hert yhontyd

Hic tortores pompabunt

Primus tortor
Kowetha, na vedhen lent:
gallas, pur wir an turant
dhe'n gwylvos dell glywis vy.
War y lergh gwell yw mones,		3248
ken sur ni a vydh blamyes
ha keredhys yredi.

Secundus tortor
Dhyn ni mara kwrug dannvon
agan part yw sertan				3252
warnodho sur attendya.
Eth-a a-dre my ny wonn.
Agan maw plosek kanjon		[S caugyan, C cangyan, N canjeon]
ev a allsa aspia.				3256

Tertius tortor
Dannvenyn ni agan maw,
gwas pur uskis yn mysk naw
dhe wodhvos mars eth a-dre:
ha dens ev dh'agan gwarnya.		3260
Yma ow kwann-rewardya						[quan]
y servysi re'm ena.

Primus tortor
Henn a hwer dhyn, bones lent,		[C henna wer]{‘that befits us’?}C 'That 
							doesn't bother us'; cf 1402}
							{S 'this helps us not'}
							{S corrigenda: Henna}{ny??}
ny yllyn pe agan rent			3264
dhe well awos y wajys.
Mar ny vydh dhyn arloedh gwell
ny vynnyn bos na pell,
by my sovle, dhodho pajys.		3268

Secundus tortor
Ty vaw, sherewa dell os,
mir an turant, dhe'n gwylvos
mara mynna lavurya,
ha deus dh'agan gwarnya ni,		3272
may hyllen pur yredi
mos ganso dh'y gonfortya.

Tertius tortor
Gwayt pell na vydh heb dos dhyn.				[C gueynt]
Deun ni, glybyn agan min			3276
Lemmyn, kowetha jentyl.
Yn kerdh gallas Tobesi,				[Tobesy]
mollath Dyw war y vodi!
Sherewa yw yn mysk mil.			3280
				<iij tortores tranceant in tento filius [sic]
					mulieris iuxta

Calo
Wel, an negys a vydh gwrys
dhe lowenna agas brys					[lowenha]{lowenhe?}
dredho na ve.
Syrr turant, agas pajys			3284
sur ny vynnons fowt wajys
unn stap lavurya a-dre.

Tyrannus
Dar! deuva hi dhe henna?
Dh'aga herghes mars av-ma		3288		[marsama]
my a's pe yn-dann onnenn,
may teffons dhymmo pur skav
martesen gans keher klav
dhedha a bub tenewen.			3292
Dhiso jy y kommondyav
hwila dhyn peub y welenn					[wele dyn]
						{N 'look out a switch each for us'}
							[C: pub altered to pob by A]

Calo
War ow fordh hir
syrr turant flour,				3296
honn yw marthys kusul da.
Otta gwelynni parys
ha na sparyewgh: bedhens peys				[peys]{'paid'}{KK speryewgh}
rag dyski dhedha tontya.			3300

Tyrannus
Hou, syrrys, piw eus yn tre?
Neyth heb oy, ottomma!
Malbew yeman y'n harber.
Py hallas an re ma mos?			3304
moghhes dhymmo ow ahwer.

Calo
My a'gas gorr bys dhedha.
Yn tavern sur owth eva			3308
ymons pur rudh aga min.
Arloedh, gesewgh vy dhe gows				[govs]{v.n.}
or'newgh ragdha peub y bows				{C 'coats, S 'bout'}
may fo klav aga diwglun.			3312			[duklyn]

clamat ille in alio tento

Hou, mestrysi, eus lemmik?
My a lever dhe blemmik
dhy'hwi nowodhow nowydh.
Gwellhes yw agas negys			3316	[guelheys]{C 'improved'}
by my fay y fydh wajys
ha henna hwi a glywvydh.
Mars eus dagrenn
dhymmo lemmyn					3320
ystynnewgh omma an pyth.

Primus tortor
A, wolkomm dhe dre, garrgasenn!
Pandr'a lever an podrynn?
A res dhymm mones dhodho?		3324
Deus nes hag assay an pod:		{GM}[S poyt, C poynt; misprint?]{C.’pot’}
dhiso jy ev a kost grot
kyns diberth, so mot y go.

Secundus tortor
By God, ni re evas re.			3328
Yma boghes tus dhe be,
molleth Dyw dh'agan mester.
Rag hell yw yn y bemont.				[raghyl]{S 'rascal'; N,C 'behind-hand'}
							{S corrigenda: ragh yl}
Argya orto ny amont.			3332
Yth esen pell a-dhelergh.

Tertius tortor
Ty vaw, prag na wruss'ta dre
doen agan wajys omma?
Bydh ny yllyn soweni			3336
bos agan gober heb pe.
Naw nobyl a Gala' Me
a wrussa sokor dhyn ni.

Tyrannus
Wel, wel, my a be an skot		3340
ha war bayn kelli ow hod
by my sovle ny hwarth ma's rann.		[ny: C my, misprint?]
Lemmyn, Tobesi, gweres				[Tobesy]
bys may fons ow tiharas.			3344
Dhe gerdhes gas an gwelenn!

Tyrannus et calo verberant tortores

Primus tortor
Dar! ena yth esowgh hwi?
Molleth Dyw dhe Tobesi:					[Tobesy]
ev re wrug agan toella.			3348
A syrr arloedh, faverewgh ni!
Nebes esen ow tybi
y fedha hi y'n for' ma.

Secundus tortor
Syrr arloedh, na gronk namoy!		3352
Trogh yw agan eseli:
bynytha ny vydhyn 'vas.
Meschyf war gorf Tobesy!
Ev re beu traytor dhyn ni.		3356				[C rebue]
Go-ni, ellas!

Tertius tortor
Arloedh, gas dhymm ow bywnans!
My a vynn pysi gevyans
bos mar dhiek y'th kever.		3360
Molleth Dyw dhe gorf ow maw!
Mar uskis yth eth y baw				{C 'foot', GM 'paw'}
dhywgh rag gul dhyn bysmer.

Tyrannus
Lemmyn yth owgh rewardys!		3364
Ha mar teuv dh'agas kyrghes
arta sur hwi a far gwell.
Dewgh genev vy desempis
alemma dhe'n gwylvos snell.		3368

Demon
Pes y hot, both wylde and tame.			{S 'I order'}
Y say Monfras ys my name.			[S. monfras][C Moufras]{Mongvras}
Bynytha ny'm bedha sham
awos gul drog.					3372
Yma dhymmo servysi
orth ow gordhya pur vysi:
y'n diwedh a dheu dhe'm lok.				{GM 'presence'}

Secundus demon
Der dha ynjinys ha'th hus		3376
sotel os, ow toella tus,
saw my yw gweth.
Ow hanow yw Schyrlywyt.
Ahanav neb a wra fit			3380
my a'n akwit in gode feyth.

Primus demon
Deun ni lemmyn dhe'n tempel.
An turant a vynn kowal
gul sakrifis					3384
may hallo guthyl moy drog.
Miryn orto unn golok,
kyn na vo hi rag y les.
			<descendat ad templum

Tyrannus
Syrrys, dewgh oll y'n tempel!		3388		[3388-90 omitted by 
					C; but is in her translation. Error?]
Nyns yw hemma dyw sempel:
y tervynn y enora							[terfen]
					<genuflectunt omnes
Omma penn tarow skyllwynn			[schylwyn]{S 'white-naped'}
offrynna sur my a vynn.			3392
Tann dhejy, mab y dhama.

Primus tortor
Dhe'm dyw ny vynna' bos gorth.
Mahomm, kemmer dhis penn hordh,			[Mahum]
gorowrys y gernigow.			3396
Na gemmer meth a'm present,
lemmyn pan yw-a messent		{C 'evil-smelling', GM 'musty'}
my a'n sett ryb dha frigow.

Secundus tortor
Dhe'm dyw offrynnav penn margh,	3400
tann, ha gorr e yn dha argh
presont wordhi.
Yma orto skyrennow.		{S frontals; GM splinters; N skewers}
Ev a dal dinerennow				3404		[C denerennov]
						{??? S 'nine pence'=dinerenn naw}
rag baban avelowgh hwi.

Tertius tortor
Dhe'm dyw  Jovyn bennigys,			[Iovyn]
my a offrynn teyr bran vras,
marthys rond aga mellow.			3408
I a dal dinerow hwegh.
My a's kyrghas pur wir de
war geyn margh mes a'n halow.

Calo
Dhe'm dyw Jovyn yn y fath		3412			[Iovyn] {= fas}
my a offrynn [lawen] kath:					{S 'tom-cat'}
			{Nance CE38 'entire, uncastrated'}{S note p.276
			'cf W cath llawn-duf'}
ny yll bos gwell legessa.
My a's dros a Vorvelys						[Voruelys]{Morville}
le may feu a'n jowl elys		3416				[elys]{KK eliys}
dygynsete y'm askra,
penn bogh ha gaver pilys.					[pelys]
Ow dyw, lemmyn dhyn grassa.		{S 'thank us'; dhe'n grassa?}{grass e?}
				<et cantant omnes tortores

Demon
My a'gas soen a'n barth kledh.	3420
Drog hag anfeusi ynwedh
gwaytyewgh usya,
ha pylla boghosogyon.
Mollothow kentrevogyon			3424
dhy'hwi seweni a wra.			<finit

Primus tortor
Now lemmyn deun y'gan fordh.
Agan tassens a'n barth north
re ros dhyn ni					3428
pur wir y venedykshyon,					[venedyccyonn]
ha pylla boghosogyon
y kommondyas dhyn devri.				<finit

Secundus tortor
Yma debron dh'ow diwvregh		3432
mar bell bones heb gul pegh.
Deun alemma.
Mars eus traytour,
bydh moy faytour,				3436
a vynner dh'y dhalghenna.			<finit

Tertius tortor
Ny res dhyn fors pyth ellen,
rag bynner re dhehwellen!
Menowgh y hwrer y bysi			3440
gans agan kerens nessa,
ha hwath oll dhe lowenna
pub eur oll y fydhyn ni.				<finit

Secundus venator regis
Arloedh, my a'gas gwarnyas		3444
fatell esa turant bras
er agas pynn drehevys.				[C omits pyn; slip?]
Ottensi enos y'n pras				[attense]{N ottensa}
ha ganso ost bras ervys.			3448
						<finit
Rex
Pub oll tennens dh'y arvow.
Ni a gren agan barvow		[S agen; omitted by C; error?]
						{N y'gan}
mar ny omdhegon dhe well.
An turant yw ongrassyes.			3452
Menowgh y kar ehwias					[ewyas]
ha gwerrya pur dhiogel.

Saw byttegyns
yn spit dh'y dhens				3456
my a'n gorthyp gans reson,
ha mara mynn
mellya sertan
a wysk guv yn y golonn.			3460			[wysk][gu]
				<ad stallum wt ij stremeres

Tyrannus
Hou syrrys, pana aray!
Leverewgh dhymm wtout nay
piw a ros dhy'hwi leshyans
rag dones yn ow grond vy			3464
dhe helghya best arlydhi?
Gorthybewgh war bayn mernans.

Rex
Syrr turant, ke war dha gamm:
bythkweyth ny veu mab dhe vamm	3468
genys hwath dhe'n eretons.
Sav yn nes, na vydh re dont,
my yw prest arloedh an grond
nans yw blydhynyow ugens.		3472

Tyrannus
Syrr pryns, yw hwi eus omma?
Gwell via dhywgh omdenna
a dermyn ha pysi grath.					{gras}
Mara teun ha debatya			3476
ma's an eyl parti omma					[mas]
ow tiberth pur wir ny hwarth.

Rex
Now by hym that Iudas solde,
ny synsav a'th geryow bold		3480
unn favenn goeg.
Bydh nyns ov dha omajer,
na der reson vydh danjer
dhiso ny wrug.					3484

Dhymmo kwarel
mar pottydh lel
a falsuri,
dha akwitya					3488
kyn' mos 'lemma
my a wra gans lenduri.

Tyrannus
Ty fals horsen, a'm brag vy,				{C 'who insults me'}
avond, tellek, dhe'th kregi		3492
ha'th chettys plos!
My a'm bydh goes dha golonn,
skoellys omma war an tonn
kyns hy bos nos.				3496

Rex
Ny sev henna y'th halloes,
ty nag ongrassyes dell os,
mentenour a dhiskryjyans!
Re'n Arloedh Krist a versi,		3500
my ny'th syns gwell es ki.
Denagh dha debelwryans,

bo my a vynn
skoellya dha lin				3504
omma war donn.
Bydh na hwila
neb eur bragya 					{GM 'threaten'}
an Gristonyon.					3508

Tyrannus
Fi dhis hag oll dhe'th nashyon!				[nasconn]
Fi milweyth dhe'n Gristonyon!
Denagh dha fay,
bo ty ha myns eus genes			3512
a verow omma re Satnas!
der bayn ha meur anfeusi.

Rex
Nevra ny neghyn an fay
awos own ahanas jy,				3516
nag Yedhow ongrassyes!
Rag mentons fay Kristonyon
omma parys war an tonn
ny dhoutya' y vos triys.			3520		[treas]{S 'tried'}

Tyrannus
Out, Charlys, Bemont, Ectour,			{Charles, Beaumont, Hector}
ens lemmyn peub dh'y arvow.
An jowl agas asektour					{GM 'executor'}
re bo pan vowgh hwi marow		3524
mar kwrewgh finshya.
Sesyewgh dhymmo an pryvyon,
fals plosethes Kristonyon,
dhe'n dor gansa!				3528

Rex
Hwi a gren agas barvow,						[agis]{N y'gas}
traytours, kyn' gul yndella.
Yma parys tus arvow
dh'agas gorthybi omma.			3532
Dewgh pan vynnowgh.
Soudrys, deghesewgh dhedha.
Dhe Yedhow sur obaya
nevra ny vynna' orthowgh.		3536
				Hic praeliabunt

Rex Massen
Out, go-ni, res yw fia,
boneyl marow on omma.
Y'n tor' ma ni yw re wann.
Yma rann sur kemmerys			3540
gans Yedhow ongrassyes.
A Dhyw, fatell vydh lemmyn?		<finit
					<tranceat domum

Tyrannus
Wel far yov, soudrys ryal,
a'n re m' yw fiys a-bell.		3544
Eus nagonen vydh sesyes?

Tertius miles Tyranni
Eus unn den yo'nk, otomma!      <capiat filius mulieris
My re wrug sur y sesya.
Syrr turant, godhvydh dhymm gras.	3548

Tyrannus
Nov wel far dhe gentel knyght.
Ev a be pur wir y wyght					{‘weight’}
a owr kyn' bos delivrys,
hag a nagh pella y fay,			3552
bo yn pryson yredi
pedri a wra y'n stokkys.

Filius
Henna yw an pyth na wrav:
Yesu Krist ny dhenaghav			3556
awos a ylli dhymm gul.
Hwath yn despit war dha dhens
my a wordh kepar ha kyns
neb a wrug an goel ha'n Sul.		3560

Tyrannus
Wel, wel, mar nyns edh a'y nagh
yn pryson ty a yn bagh.
Ho hwi, jaylers, dewgh omma!
Gorrewgh hemma yn pryson:	3564
mar ny nagh Krist Mab Maryon,
ena pedri ev a wra.				{C 'ms predery is error'}
			<ascendit in curro suo			[C turro]

Carcerarius
Syrr turant, dha vodh a wren.
Deus yn-rag omma ty dhen,			3568
yn pryson dhe wrowedha.		<ad Filius mulieris
Ty re beu neppyth re dont,
mos dhe serri an turant.
Lemmyn ty a oel henna.			3572

Garcon
Ni a vynn y garghara,
pur wir na allo gwaya
na leuv na tros.
Go-jy pan veus ow perthi!		3576
Omma ty a wra pedri:
ny 'fydh na diwes na boes.

Primus nuncius		<ad matrem Filius
Hayl dhiso, a venyn dha!
My a'th warn prest a unn dra.		3580
Dha vab yna kemmerys
gans an turant ongrassyes.
My ny wonn ragdho ellas
pandra vydh gwrys.				3584		<finit

Mulier
Ellas, ow holonn yw trogh!
Ellas, dhymm nyns esa flogh
ma's ev, na konfort y'n bys.
Maria gonis a wrav:				3588
dh'y fysi gans kolonn glav
rag ow mab my a vynn mos.
	<tranceat ad eclesiam [C ecclesiam] beate marie. genuflectit 
		et expectat ibidem
Maria, Mamm ha Gwyrghes,
my a vynn dha leun bysi,			3592
Maria, ow mab gweres
ha restorya dhymmo vy.				[restoria]{N restory-e}
Maria, my re'th servyas
dhe'm galloes bythkweyth devri.	3596
Maria Wynn, rag ow les
y golmennow gwra terri.
Maria, mara mynnes,
delivrys bia surly.				3600		[bya]

Tyrannus
Hou, jaylers, goslowewgh hwi!
My a jarj war bayn tenna					{N tenva}{tennva?}
boes na diwes na wrewgh ri
dhe'n gwas a wrug vy or'na		3604
dhe bryson pur yredi.
An vorow re'm lel ena
my a vynn prest y gregi,
y gwartrona ha'y denna.			3608

Carcerarius		<ad tyrannum
Arloedh, dha vodh a vydh gwrys.
Ev nevra ny vydh goelyes,			[goleys]{C 'feasted'}
my a woer dhe wir henna.
Mar pydh kregys an vorow,		3612
wastya boes heb falladow
ny vynnen a-dro dhodho.

Mulier
Maria, my re'th pysis
rag ow mab sur lies gweyth.		3616
Maria, hwath ny vynnsys
dhymmo vy gul konfort vydh.
Maria, my a wel nes					{C nes: 'better'}
a'm kria vy fors ny wredh,		3620
Maria, mersi mars eus,
y'n nos praga na'm klywydh?

Maria, nyns eus nahen:
ny amont ow fysadow.			3624
Maria ow mab sertan
yma yn tynn kolmennow.
Maria, krys dhymm lemmyn
rag ow flogh, an karadow.		3628
Maria, dha Vab byghan
gene' dre yth a hedhyw.							[dre]{tre?}

Maria, a-der dha vregh
dyllo dhymm dha Vab Yesu.		3632
Awos own peryll na pegh
ev a dre gene' hedhyw.							[dre]{tre?}

Deus, deus a vabi!
Farwel genes, Maria,			3636
ny vynna' dha annia
omma na moy ow pysi.
			tranceat domum <cum ihesu

Yesu Krist, lowena dhis!
Pur ger ty a vydh gwithys		3640		<cofyr aredy
avel ow flogh ow honan,
hag yn kwethow fin maylys,
yn ow hofer sur gorrys
omma alhwedhys sertan.			3644
Lemmyn my yw lowenhes:
mos dhe bowes my a vynn.

Maria  <in celo dicit
Yesus, ow Mab karadow,
myns eus gwrys heb falladow		3648
da lowr y hwodhes sertan,
ha pandra eus y'n golonn.
Konfort dhe'm servons dison
bos y karsen.					3652

Ihesus
A Vamm, gwra dell vi plesyes.
Neb a'th wordh a vydh esyes
kyn fens i pols ow kortos.
Dhe'th servont mir,				3656
gwra dha dhesir,
ha bodh dha vrys.
		<descendit maria cum ij angelis [C angellis] 
		ad carcerem

Maria
A dhen yo'nk fatell es'ta?				[esta]
Meur yw dha lavur omma			3660
heb y dhendil.
Saw a vo yn bywnans da,
gras Dyw pur wir dhe henna
y'n diwedh sertan ny fyll.		3664

Filius
Yesu Arloedh, dhe'm gweres!
Bydh ny alla' omweres.					[om heres]
Dyegrys ov gans gwynnder.
Ny wonn, re'm karadowder,		3668
pandra yw an golowder
eus a-dro dhymm heb ahwer.

Maria
Omgonfort, dreva war vann!
Kynth os gyllys faynt ha gwann	3672
hwath ty a vydh konfortys.
Y'n nos na gemmer dig'lonn;			[dyglon]{=digolonn}
my a'th telirv a'n pryson.
Omma y teuth rag dha les.		3676

Filius
'Grows Krist, benedicite!
Piw re dheuth dhymmo omma,
ha'n darasow oll deges?
Nos tewl yth o nammnygen,		3680
ha lemmyn sur gol'wyjyon						[golvygyen]
a-dro dhymm yma koedhys,
hag yma form a venyn,
Myghternes pur yn y gres.		3684

Maria
Dora yn mes dha arrow:						[dore]
dhiworthis an kargharow
prest my a denn,
ha dhiso an darasow				3688
igorav heb falladow.						[vgoreff]
Nyns eus dialhwedhigow
a'm gwith sertan.

Lemmyn, ow mab, ke dhe'th vamm,	3692
ha lavar dhedhi heb namm
Maria dhe'th delivra,
ha speshly lavar dhedhi,						[spesly]
drens hi ow Mab dhymmo vy,		3696
ha gwrens ow servya deyly					{N dayly}
arta a-wosa hemma.

Filius mulieris
Maria, gordhys re bi!
Maria, gwiw nyns en vy			3700			[guyff]{N gwyf}
genes dhe vones ledyes.
Maria, dhiso meur gras!				[grays]
Maria, na ve dha ras				[rays]
gonn gwir y fien diswrys.		3704		[dyswreys]{diswres?}

Maria
Ow bennath genes heb namm,
ha'm bennath y rov dhe'th vamm:
lavar yndella dhedhi:
kynth heveli dhedhi pell			3708
ow bos heb hy klywes lel,
ny vynnen hy ankevi.		<finit
					<tranceat maria ad celum

Carcerarius
Out, go-ni, mata, sa' bann!
Haneth oll an bys gans tan		3712
yma pur wir, ha'n pryson
ow kolowi.
My a grys bos gwrys fordh lan
ena devri.					3716

Garcon
An pr